جلوه‌هاي پايداري در ادب مشروطه با محوريت آثار ملك‌الشّعراي بهار

عنوان ادب پايداري معمولاً به آثاري ادبي اطلاق مي‌شود كه تحت تأثير شرايطي چون اختناق و استبداد داخلي، نبود آزادي‌هاي فردي و اجتماعي، قانون‌گريزي و قانون‌ستيزي و مبارزه با بيداد داخلي يا تجاوز بيروني پديد مي‌آيد. ملت ايران از كهن‌ترين اعصار، از عصر اوستايي و سپس ايراني ميانه تا عصر مشروطه و دوران معاصر، به سبب پيشينۀ درخشان پايداري در برابر ستم داخلي، تهاجم خارجي و هجمه‌هاي فرهنگي و عقيدتي، داراي آثاري زرين در ادب پايداري است. ادب پايداري در عصر مشروطه، جلوه‌اي ويژه پيدا مي‌كند و شاعراني چون ميرزادۀ عشقي، عارف قزويني، سيداشرف‌الدين گيلاني، فرّخي يزدي و بهار، بيش‌ترين فعّاليت را در اين زمينه انجام مي‌دهند. بهار يكي از فعّالان سياسي و روشنفكران آزادي‌خواه ايران بود كه قلماً و قدماً به مبارزه و افشاگري عليه استعمارگران و حكّام زر و زور و تزوير پرداخته و بهاي سنگين اين مبارزات را نيز با مغضوبيت و نفي بلد خويش پرداخت نموده‌است. در اين مقاله بر آنيم كه با جست‌وجو در آثار اين شاعر، نويسنده و سياستمدار معاصر ايراني، دريچه‌اي رو به سوي شناخت ادب پايداري در عصر مشروطه بگشاييم.