بررسي نقش احداث سد مخزني طالقان بر رسوبگذاري شبكه آبياري دشت قزوين

در اين مطالعه، وضعيت رسوبگذاري شبكه آبياري قزوين، قبل و بعد از احداث سد مخزني طالقان مورد بررسي قرار گرفته است. مطالعات رسوب حوزه نشان مي‌دهد كه منشاء اصلي رسوبات شبكه قبل از احداث سد مخزني، رسوب توليد شده در حوضه آبريز رودخانه طالقان بوده است. بعد از احداث سد، قسمت اعظم اين رسوبات در درياچه سد مخزني ته نشين شده و در حال حاضر آب زلال از طريق تونل انتقال به رودخانه زياران وارد مي‌گردد. با احداث سد مخزني انتظار مي‌رفت كه مشكل رسوب در شبكه برطرف گردد، لكن درحال حاضر نيز رسوبگذاري در شبكه وجود دارد كه در اثر عوامل مختلف مي‌باشد. مثلاً با وجود حذف قسمت عمده رسوبات در مخزن سد طالقان، به علت وجود حوزه‌هاي آبريز مياني در حدفاصل خروجي تونل تا محل سد تنظيمي زياران هنور هم مقداري رسوب وارد شبكه آبياري قزوين مي‌گردد. از ديگر عوامل مي‌توان به نامناسب بودن جاده سرويس كانال اصلي و كانالهاي درجه2 و ورود خاك از روي جاده‌هاي سرويس به داخل كانال اشاره نمود. تخليه آوار ساختماني به ويژه در بازه‌هايي از كانال كه از نزديكي مناطق مسكوني عبور مي‌كند، ورود زباله و فاضلاب شهري به داخل كانالها، شستشوي اتومبيل در جاده سرويس كانالها، ورود آبهاي سطحي ناشي از بارندگي به داخل كانالها و نهايتاً تردد زياد ماشين آلات سنگين بر روي جاده سرويس كانالها را مي‌توان از جمله ساير عوامل مهم ايجاد رسوب در شبكه بر شمرد. يكي ديگر از عوامل مهم ايجاد رسوب درشبكه، دستكاري در تنظيم عملكرد هيدروليكي دريچه‌هاي آميل (با قرار دادن كيسه‌هاي شن روي دريچه‌ها) توسط كشاورزان مي‌باشد كه باعث كاهش بيش از حد سرعت جريان در بالادست دريچه و تجمع رسوبات ريزدانه در بالادست دريچه آميل و پاره شده كيسه‌هاي شن نيز باعث ورود رسوب درشت‌دانه به داخل كانال درست پس از دريچه آميل مي‌گردد. ضمناً از آنجا كه رسوبات رودخانه طالقان (قبل از احداث سد مخزني) هنوز در داخل كانالها وجود دارند، لذا لايروبي كل شبكه بمنظور حذف رسوبات قبلي ضروري بنظر مي‌رسد.