بررسي پسوند «گر» فارسي در چارچوب ساختواژۀ شناختي

پسوند «گر» يكي از پسوندهاي پركاربرد زبان فارسي است كه به باور بيشتر پژوهشگراني كه تا به امروز پيرامون آن مطالعه كرده‌اند داراي معناي فاعلي و شغلي است. در پژوهش پيش‌رو اين پسوند را از ديدگاه دستور شناختي لنگاكر (2008؛ 2009؛ 2013) مورد بررسي قرار داده و مي‌كوشيم تبييني مفهومي و شناختي از اين پسوند و كاربردهاي آن ارائه دهيم. اين پژوهش بر روي پيكره‌اي شامل 440 واژۀ مشتق داراي پسوند «گر» انجام شده و يافته‌هاي پژوهش گوياي آنست كه اين پسوند مفهوم كنشگر و انجام‌دهندۀ يك فرآيند را برنمايي مي‌كند و در چهار ساختار مفهومي/معنايي گوناگون پديدار مي‌شود: 1) [نام فرآيند+گر] كه در آن نقش كنشگر و انجام‌دهندۀ فرآيند را دارد؛ 2) [نام شيء/پديده+گر] كه در آن نقش كنشگري را دارد كه بر شيء/پديدۀ كنش‌پذير، فرآيندي را انجام مي‌دهد؛ 3) [وضعيت/حالت+گر] كه در آن نقش كنشگري را دارد كه با عمل خود سبب مي‌شود كنش‌پذير حالت/وضعيت خاصي را بپذيرد؛ 4) [فرآيند+گر] كه در آن نقش كنشگر فرآيند را دارد. اين چهار ساختار مفهومي/معنايي در قالب سه ساختار ساختواژي خود را نشان مي‌دهند: 1) [اسم+گر]؛ 2) [صفت+گر]؛ 3) [ستاك فعل+گر].