بررسي و مقايسه ده كتاب تاريخي از منظر توجه نويسندگان آن‌ها به زبان فارسي

زبان فارسي براي هميشه اهميت و جاي‌گاه خود را در نزد ايرانيان حفظ كرده است، در طول هزار سال نفوذ زبان عربي در زبان فارسي، اين دو زبان، همواره در كنار هم بوده و با هم تعامل داشته و در تكامل هم مؤثر بوده‌اند. با‌اين‌كه، كتاب‌هاي منثوري كه در اين پژوهش بررسي شده، به نحوي تحت سيطره‌ي زبان عربي بوده است، اما ما متوجه اهميت زبان فارسي براي نويسندگان و تلاش آنان براي حفظ اين زبان مي‌شويم. اين اهميت به ويژه در كتاب‌هاي تاريخي، چشم‌گيرتر است. برخي از نويسندگان، از جمله «بلعمي»، «بيهقي»، «راوندي»، ديگران، مترادف‌ها و برابرهاي زيادي براي واژگان تازي ساخته‌اند و به غناي زبان فارسي افزوده‌اند. به‌طور‌كلي، نويسندگان اين ده اثر، اغلب به زبان فارسي توجه كرده‍ و از اشعار زيباي شاعران پارسي بيش‌تر از شعرهاي عربي در آثار خود درج كرده‌اند و امثال «جرفادقاني» مترجم كتاب «تاريخ يميني» كه زبان عربي را بر زبان فارسي ترجيح مي‌دهد، به ندرت ديده مي‌شوند. سير استفاده از واژگان تازي بدين صورت است كه در قرن‌هاي چهارم و پنجم، واژگان تازي كم‌تري در اين متون ديده مي‌شود و در قرن‌هاي بعد اين واژه‌ها بيش‌تر مي‌شوند. هم‌چنين تأثير و نفوذ فرهنگ و تمدن ايراني و غلبه آن بر اين كتاب‌ها، در سده‌هاي سوم و چهارم بسيار بيش‌تر از سده‌هاي بعدي است. تلاش نويسندگان اين مقاله اين است كه توجه نويسندگان به زبان فارسي را در ده اثر منثور پارسي بررسي كنند.