كاركرد رسانه اي متون ادبي-تاريخي عصر ايلخاني

The function of Ilkhanid literay-historical works as means of media

تأثير رسانه ها بر زندگي، باورها و رفتار انسان ها، از مباحث مورد توجه جهان معاصر است. رسانه ها به كمك فن جديد توانستند در خصوصي ترين مسائل انسان دخالت كنند و بر سلايق و رفتارهاي او اثر گذارند. تأثير رسانه ها منحصر به عصر حاضر نيست؛ عمر رسانه ها و تأثير آن به درازاي عمر روابط ميان بشر است. پيش از عصر چاپ، سنت شفاهي بر نظام ارتباطات حاكم بود و آثار ادبي از مهم ترين رسانه ها به شمارمي آمد. قدرت هاي سياسي با كمك رسانه ي ادبيات مي كوشيدند تا اهداف سياسي خود را پيش ببرند. از جمله نمونه هاي اين كاركرد رسانه اي، متون ادبي-تاريخي است. در اين مقاله، متون ادبي-تاريخي عصر ايلخاني از ديدگاه نقش رسانه اي بررسي شده است. ايلخانان با تقويت تاريخ نگاري، شماري از اديبان فاضل، دستگاه خود را مورد حمايت مادي و معنوي قرار دادند تا به نگارش تاريخ بپردازند. نويسندگان اين متون، با زباني ادبي به روايت تاريخ پرداختند و در قالب بازنمايي وقايع، به برآوردن منافع سياسي ايلخانان كمك كردند. دستاورد اين پژوهش ناظر بر اين است كه متون ادبي-تاريخي، كوشيدند خوارزمشاه را به عنوان تنها مقصّر فاجعه معرفي كنند و نقش چنگيزخان را ناديده بينگارند؛ هم-چنين با پيوند مغولان به سنت شهرياري ايران و معرفي آنان به عنوان آبادگران ملك و حاميان دين، مشروعيت ايلخانان را برآورده كنند. اين متون توانستند به خوبي از عهده ي وظايف رسانه اي خويش برآيند و نقشي مشابه رسانه هاي امروزي ايفاكنند.