جايگاه آموزه دانش اندوزي در تمدن اسلامي از منظر قرآن و حديث

چكيده بي ترديد نقش دانش اندوزي در پيدايي و شكوفايي علوم انساني تمدن اسلامي نقشي بي بديل است. تمدن اسلامي زاييده¬ي علل و اسبابي است. مهم¬ترين آن¬ها، آموزه¬هاي اسلامي در زمينه دانش اندوزي است. در نوشتار حاضر، نقش قرآن و احاديث در علوم انساني تمدن اسلامي به ويژه ارزش دانش‌اندوزي مورد بررسي قرار ‌گرفته و دانش‌هايي كه فراگيري آن¬ها لازم است تبيين مي‌شود. بر اساس آيات و روايات، در مورد دانش و كاربرد علم چند اصل وجود دارد: منحصر نبودن به زمان و مكان خاص، اختصاص نداشتن به افراد ويژه، ممنوعيت كتمان علم و بايستگي كاربست آن. اصول يادشده نه تنها علت اساسي تأليف و تدوين كتب شد بلكه سبب به وجود آمدن نهضت ترجمه نيز گشت. با نهضت ترجمه، ميراث علمي تمدن‌هاي ديگر دريافت شد، از نابودي در امان ماند و در مسير فرايند تكامل قرار گرفت. دانشمندان اسلامي با تلقي و حفظ علوم گذشتگان باعث پيشرفت آن شدند و به توليد دانش‌هاي جديد نيز پرداختند. در اين نهضت بود كه معارفي از علوم رياضي، نجوم، پزشكي، داروشناسي، طبيعي، عقلي و فلسفي از طريق ترجمه¬ي كتب يوناني، فارسي و هندي به جهان اسلام منتقل شد. بدين سان آموزه¬ اسلامي دانش اندوزي موجبات شكل‌گيري تمدّن اسلامي و شكوفايي آن را فراهم نمود. كليد واژه¬ها: قرآن و علوم انساني، احاديث و علوم انساني، تمدن اسلامي، پيدايش تمدن، دانش اندوزي