نقش حوزه علميه مشهد در تعاملات فرهنگي و بين المللي و ارتباط با جهان اسلام ؛ با تكيه بر اقدامات موثر آيات عظام ميلاني و شيرازي

حوزه علميه مشهد به عنوان يك حوزه انقلابي همواره در طول تاريخ نقش موثري در جريانات سياسي و اجتماعي داخلي و بين‌المللي داشته و در نهضت‌ها، مبارزات و تحولات سياسي پيشگام بوده و شخصيت‌هاي برجسته‌اي را پرورش داده است. در قرن اخير نيز اين حوزه مقدسه يكي از دوره‌هاي درخشان خود را سپري نموده و از بُعد علمي، فرهنگي و سياسي، زبانزد حوزه‌هاي علميه بوده است. عالمان ديني در اين ديار، رهبري نهضت‌هاي مختلف ديني و ملي را بر عهده گرفته و ضمن روشنگري، در بسياري از حركت هاي اسلامي و ملي نقش بسزائي ايفا نمودند؛ از جمله در جريان مشروطه كه علماي مشهد با رهبري مرحوم شيخ ذبيح الله مجتهد قوچاني از پيشگامان مشروطه، به شمار مي‌آمدند، و يا در جريان قيام مسجد گوهرشاد و بعدها در نهضت ملي شدن صنعت نفت و مبارزات علني عليه رژيم پهلوي تا دوران پيروزي انقلاب اسلامي و پس از آن در دوران دفاع مقدس، كه در همه اين حوادث، علماي مشهد در هدايت و ارشاد مردم نقش موثري داشتند. همچنين در عرصة تعاملات فرهنگي و بين‌المللي و در راستاي ارتباط با جهان اسلام و گسترش مذهب شيعه و تقريب بين مذاهب، تعاملات مناسبي با علما در ديگر كشورهاي اسلامي صورت گرفت كه نتايج خوبي را به دنبال داشت. در اين ميان، نقش موثر و ارزنده دو مرجع مبارز اين حوزه آيات عظام حاج سيد محمدهادي ميلاني و حاج سيد عبدالله شيرازي در راستاي پيشبرد اهداف انقلاب اسلامي ايران و همچنين ارتباط و تعامل با جهان اسلام و واكنش به تحولات بين‌المللي چشمگير بوده و در خور توجه است. بر اين اساس،‌ در اين نوشتار، به تلاش‌هاي علماي اين حوزه به خصوص آيات عظام ميلاني و شيرازي در عرصه مبارزات رژيم پهلوي، پيروزي انقلاب اسلامي و همچنين ارتباط با جهان اسلام و واكنش به تحولات جهاني و بين المللي اشاره خواهيم كرد.