جستاري نو در مباني الگوي اسلامي-ايراني پيشرفت

ارائة مباني پيشرفت از ديدگاه اسلام را مي‌توان يكي از مباحث مهم در ترسيم الگوي اسلامي-ايراني پيشرفت دانست. تحقق الگوي اسلامي-ايراني پيشرفت، مبتني بر انعكاس آرمان­ ها و اهداف نظام با اتكاء به پشتوانه­هاي حقوقي و شرعي، تبيين­كننده نگاهي سيستمي مشتمل بر تعيين اجزاي مرتبط و ترسيم چگونگي ارتباط آن ها، دارا بودن قابليت تطبيق و دسترسي و بهره­مندي از قابليت پايداري و بقاي تمدن اسلامي است. مقاله حاضر با استفاده از روش تحليلي- استنباطي در صدد استخراج معيارهاي پيشرفت از ديدگاه اسلام از قرآن و روايات و تبيين مباني حاكم بر آن است. يافته‌هاي مقاله نشان مي‌دهد كه اصل توحيد و تأمين حقوق طبيعي انسان از جمله مهم­ترين مباني هستي شناختي اسلام است و معيارهاي معرفي شده براي پيشرفت انساني مبتني بر نگاه متعالي اسلام به انسان و تكامل اوست كه شامل اصل كرامت، عدالت (موازنه حق و تكليف)، برابري و آزادي انسان­هاست. در بازتوليد عناصر ايراني پيشرفت نيز به عناصر سخت­افزاري و نرم­افزاري سازنده هويت ايراني توجه شده كه در بعد سخت­افزاري شامل زادگاه و سرزمين، هويت سياسي، دانش و فنون بومي ايراني، اقتدار ملي و ميراث مادي است و در بُعد نرم­افزاري شامل دين و آيين، نژاد و قوميت، تاريخ و حافظه فرهنگي، خودآگاهي و خوديابي، ميراث معنوي، فرهنگ عمومي، هويت اجتماعي، نظام و محتواي آموزشي، نظام خانوادگي و ثبات فرهنگي است.