توسعه و تغييرات خانواده: تأكيدي بر تحولات ارزشي با استفاده از داده‌هاي جهاني

نهاد خانواده از مهم­ترين نهادهاي پايدار اجتماعي است كه توانسته است در طول قرن‌ها همچنان كاركردهاي خود را در قبال اعضاي خود و جامعه به انجام برساند. سرعت تغييرات و تحولات جهاني در دهه‌هاي اخير نگراني‌هايي را بري مردم و انديشمندان حوزه خانواده به وجود آورده است. برخي اين تغييرات را ضرورت زندگي امروزه بشر و برخي آن را در تضاد با ارزش­هاي حاكم و اصيل انساني مي‌دانند. نظريه‌پردازان مدرنيزاسيون و همگرايي خانواده، ايده­آليسم توسعه، نظريه ­گذار دوم جمعيتي و توسعه انساني معتقدند كه توسعه مهم­ترين عامل تغييرات و تحولات خانواده محسوب مي‌شود. اين مقاله پس از مرور ادبيات نظري، با تحليل ثانويه داده‌هاي موجود در پنج موج پيمايش ارزش­هاي جهاني انگلهارت و همچنين داده‌هاي جمعيتي بانك جهاني سعي در تحليل روند تغييرات خانواده و اثرگذاري توسعه بر آن را دارد. نتايج نشان مي‌دهد كه الگوهاي رقيب ازدواج و عوامل تهديد مانند سن ازدواج، طلاق، هم‌باليني، همجنس‌گرايي، سقط جنين و روسپي‌گري رو به افزايش بوده و از سوي ديگر باورها و نهادهاي حامي خانواده مانند خداباوري و دين اهميت گذشته خود را از دست داده و تضعيف شده است. در واقع روند تحولات در سطح جهان به سوي غربي­شدن نهاد خانواده حركت مي‌كند. همچنين نتايج نشان مي‌دهد كه تفاوت معناداري بين كشورهاي توسعه­يافته و توسعه­نيافته از اين جهت وجود دارد.