ولايت حضرت علي در ديوان آذري اسفرايني

شيخ آذري اسفرايني يكي از شاعران برجسته قرن هشتم و نهم هجري ميباشد كه در اسفراين زاده شد و در همانجا به علم آموزي پرداخت و سپس وارد دربار شاهرخ تيموري و سلاطين بهمني دكن شده و در آنجا به كار شاعري پرداخت. او پس از وارد شدن به وادي عرفان به خدمت شيخ محي الدين غزالي توسي رسيد و بعد از رحلت او، به سيد نعمه الله روي نمود و مدتي در خدمت او به سلوك مشغول بود و از او خرقه دريافت كرد. شيخ آذري كه در اين اوان عارفي واصل و شاعري شهير بود در زادگاه خويش خانقاهي بنا نمود و تا آخر عمر در عزلت و عبادت و رياضت به سر برد. تذكره نويسان در مورد مذهب شيخ آذري نظرات متناقضي ارائه كرده- اند. عدهاي او را اهل تسنن و شافعي مذهب دانستهاند، عدهاي ديگر او را شيعه دوازده امامي دانسته و گروهي نيز قائل به دو دوره مذهبي براي او بودهاند كه در ابتدا اهل تسنن بوده و بعداً به تشيع گرويده است. اما آنچنان كه از ديوان او و خصوصاً از قصايدش پيداست اعتقاد عميقي به ائمه و تشيع دوازده امامي و ولايت حضرت علي داشته است و بارها در اشعار خود بر اين مطلب تاكيد كرده است. شيوه بيان او هنگام سخن گفتن در مورد ولايت حضرت علي به دو صورت است يا به صورت بيان مستقيم و خالي از هرگونه پيرايه و تصويرسازي است، و يا به صورت تصويرسازي است كه با كمك گرفتن از استعارات و تشبيهات و ساير صنايع و تصاوير ادبي ولايت حضرت علي را بيان ميكند.