بررسي تنوع متابوليت‌هاي ثانويه در بذر جمعيت‌هاي طبيعي گلپر(Heracleum persicum) ايران

گلپر ايراني (Heracleum persicum) يكي از گياهان دارويي خانواده چتريان مي‌باشد كه اسانس ميوه آن داراي خواص دارويي متعدد مي‌باشد. با توجه به اينكه شرايط اكولوژي و ژنتيك نقش مهمي در رشد، نمو، كيفيت و كميت تركيبات مؤثره گياهان دارويي دارد. تحقيق حاضر جهت بررسي تنوع متابوليت هاي ثانويه در ميوه جمعيت‌هاي گلپر جمع‌آوري شده از رويشگاه‌هاي طبيعي ايران مي‌پردازد. اسانس بذر 23 جمعيت گياهي گلپر به روش تقطير با بخار آب توسط كلونجر استخراج، و تركيبات اسانس با استفاده از روش كروماتوگرافي گازي شناسايي شد. از نظر ميزان توليد اسانس تنوع پنج برابري بين جمعيت‌هاي مختلف مشاهده شد بطوريكه كمترين بازده اسانس 6/0% در حسنك دره از ارتفاعات البرز و بيشترين بازده اسانس 3% در جمعيتي زنجان از ارتفاعات البرز، جاده اسالم-خلخال و حيران از ارتفاعات غربي البرز مشاهده گرديد. در كل 16 تركيب اصلي در تمامي نمونه‌ها شناسايي شد كه با در نظر گرفتن مشتقات آنها شامل 45 تركيب مي‌باشند. بين تركيبات اصلي شناسايي شده، 6 تركيب شامل اسيد بوتانوئيك، اسيداستيك، اسيد پروپانوئيك، p-cymene، اسيد هگزانوئيك و γ-terpinene به طور متوسط با 50%، 30%، 10%، 5%،2 و 5/1 درصد، بيشترين درصد اسانس را در جمعيتي مختلف ذاشتند. نتايج بيانگر اين مي‌باشد كه ميزان متابوليت‌هاي اسانس گلپر، در بين مناطق زاگرس، البرز و محل تلاقي البرز و زاگرس بسيار متفاوت مي‌باشد. لذا بررسي‌هاي بيشتري براي مشخص نمودن عوامل موثر بر ميزان تركيبات مؤثره اسانس جمعيتي مختلف H. persicum ضرورت دارد.