جستاري در حديث شريف « اياك اعني و اسمعي يا جاره »

در آياتي از قرآن كريم خداوند به عتاب، پيامبر خويش را مخاطب ساخته و در آن او را از گناه ، شك، ترديد، دودلي، شرك، وساوس شيطان و ... بر حذر مي دارد كه اين آيات در نگاه اول با عصمت و مرتبه يقين نبي اكرم صلي الله عليه و آله سازگار به نظر نمي رسد . مفسرين در بيان اين آيات و توجيه خطاب و عتاب خداوند به پيامبر خويش مطالب متنوعي مطرح نموده اند . اما در اين ميان آنچه بيش از همه گره گشاي معماي اينگونه آيات قرآني است حديث مشهور امام صادق عليه السلام است كه فرمودند: «نزل القرآن باياك اعني و اسمعي يا جاره : قرآن بر طبق (مثل) : به تو مي گويم اما اي همسايه تو گوش كن»(عياشي/1380 ش/1/10 ، بحراني/1416 ق/1/50) نازل شده است. يعني در اين آيات مخاطب، پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله و سلم وليكن مقصود حقيقي امت او و وديگران مي باشند. شناخت اين آيات از اين منظر و با در نظر گرفتن اين حديث شريف گره گشاي بسياري از شبهات در باب عصمت انبياي الهي به خصوص نبي اكرم صلي الله عليه و آله و سلم است . در اين مقاله پس از معرفي اين حديث شريف و وجوه مختلف كاربردي آن به مصاديقي از آيات قرآن كه با اين حديث شريف به راحتي ادراك مي گردد خواهيم پرداخت .