بررسي دلايل نابودي قنوات درسيستان و بلوچستان ايران

-

يكي از كارآمدترين روش­ها براي استحصال آب در مناطق خشك و نيمه خشك، از گذشته تاكنون، استفاده از قنات بوده است كه با وجود پيدايش روش­هاي جديد مانند چاه­هاي عميق و نيمه عميق، كماكان ارزش و اعتبار خود را حفظ كرده است. حفاظت و زنده نگه­داشتن قنات نيازمند توجه ويژه و انجام مطالعات و تحقيقات پيرامون آن است. پژوهش حاضر سعي نموده به شناخت بررسي دلايل نابودي قنوات در سيستان و بلوچستان ايران بپردازد. اين تحقيق به لحاظ هدف و ماهيت، توصيفي- اكتشافي، به لحاظ نوع تحقيق از نوع تحقيقات كاربردي و به لحاظ روش گردآوري داده­ها، اسنادي- كتابخانه­ايي است. جامعه­ي آماري تحقيق متخصصان ترويج شامل هيئت علمي ترويج و آموزش كشاورزي، مديران ارشد حوزه­ي معاونت ترويج و آموزش وزارت جهاد كشاورزي و دانشجويان دكتري ترويج و آموزش كشاورزي مي­باشند. جامعه آماري شامل 1272 قنات مي­باشد كه با توجه به حجم بالاي قنات­ها در سطح منطقه بر اساس فرمول كوكران تعداد 40 مورد انتخاب شده است. نتايج تحقيق نشان مي­دهد مهم­ترين عوامل تخريب قنات­ها در سطح منطقه مورد؛ حفر چاه­هاي بي رويه در سطح منطقه، مشكلات اجتماعي ناشي از مشاعي بودن قنات­ها، خشكسالي، عدم لايروبي قنات­ها مي­باشد. در اين ميان جهت حفظ قنات­هاي موجود مي­توان به راهكارهايي همانند؛ واگذاري تسهيلات به قنات­داران براي لايروبي و مرمت، كانال­كشي و سيماني كردن كف كانال­ها براي كاهش پرت آب و امكان سنجي داير كردن قنوات خشك شده با همكاري افراد محلّي اشاره نمود.

-