مطالعه انتشارات علمي ايران و جهان در حوزه موضوعي زنبورعسل در پايگاه اطلاعاتي اسكوپوس طي سال‌هاي 1845 تا 2018

*

بيان مسئله: حوزه موضوعي زنبور عسل، از زمينه هاي تحقيقاتي بين رشته اي كشاورزي، بيولوژي، بيوشيمي، ژنتيك، پزشكي، تغذيه، و برخي علوم ديگر است. عليرغم مطالعات متعددي كه درباره زنبور عسل در حوزه هاي مختلف انجام شده، ولي مطالعه‌اي كه به بررسي كم و كيف اين تحقيقات از جهات مختلف پرداخته باشد، يافت نمي‌شود. لذا، مقاله حاضر درصدد تعيين وضعيت انتشارات ايران به نسبت ساير كشورها در اين حوزه و همچنين تعيين جبهه هاي پژوهشي آن است. هدف پژوهش: هدف اصلي اين تحقيق تعيين وضعيت انتشارات علمي حوزه موضوعي زنبور عسل در ايران و جهان و شناسايي جبهه هاي پژوهشي جديد اين حوزه است. روش و چگونگي انجام پژوهش: پژوهش حاضر از نوع علم‌سنجي است كه با رويكردي پيمايشي به بررسي انتشارات علمي ايران و جهان در پايگاه استنادي اسكوپوس طي سال‌هاي 1845 تا 2018 ميلادي مي‌پردازد. جامعه پژوهش را 10456 مدرك تشكيل مي‌دهد. يافته‌ها و نتيجه‌گيري: در ميان كشورهايي كه در اين حوزه مشغول به فعاليت علمي هستند، سه كشور برتر به ترتيب ايالات‌متحده آمريكا با 3702 مقاله، آلمان با 886 مقاله و انگلستان با 622 مقاله و كشور ايران با 250 مقاله در رتبه بيستم قرار دارد. كشور ايران در سال 2011 با 41 مقاله پركارترين سال را داشته است و بعد از آن سير نزولي طي كرده است. از طرفي، دانشگاه تهران با 49 مقاله پركارترين مؤسسه ايراني و ت. نيكنام با 26 مقاله پركارترين نويسنده ايراني در پايگاه اسكوپوس هستند. حيطه‌هاي موضوعي علوم كشاورزي و بيولوژي با 6648 مقاله و بيوشيمي، ژنتيك و بيولوژي مولكولي با 2302 مقاله و پزشكي با 1401 مقاله سه حوزه برتر در اين پايگاه بودند. دانش و پژوهش در جهان در حوزه موضوعي زنبورعسل افزايش‌يافته است كه اين روند رو به رشد در انتشارات علمي دنيا قابل ارزيابي است. بررسي دانشگاه‌ها، مؤسسات و سازمان‌هايي كه در تدوين توليدات علمي اين حوزه در ايران نقش داشته‌اند، نشان داد كه دانشگاه‌ها سهم عمده‌اي را نسبت به ديگر سازمان‌ها و مؤسسات به خود اختصاص داده اند. در مجموع، نتايج نشان داد كه بروندادهاي علمي ايران در پايگاه استنادي اسكوپوس از سال 2011 داراي روندي نزولي بوده است.