بررسي جغرافياي تاريخي سيستان

بر اساس منابع تاريخي حدود و ثغور سيستان در دوران باستان به سند، كابل، خوارزم، سغد، قهستان و مكران ختم مي‌شد و بنابر نوشتۀ جغرافي‌نويسان قديم، ازجمله ياقوت حموي، و اصطخري، سيستان ازلحاظ وسعت با خراسان بزرگ مقايسه و حتي سيستان را بزرگ‌تر از خراسان دانسته و مرز آن را تا هندوستان ذكر كرده‌اند. بر اساس روايات حكيم ابوالقاسم فردوسي منطقۀ سيستان، زابلستان و نيمروز متعلق به خاندان نريمان و اعقاب وي ازجمله رستم بوده است كه ازسوي پادشاهان اساطيري در سيستان حكومت مي‌كردند و در دوران باستان نيز همين روند با حكومت خاندان‌هاي باستاني ازجمله سورن ادامه داشته است. به‌نظر اين وسعت در دوران بعد از اسلام تا پايان دوران صفويان تغييرات اندكي داشته است به‌طوري كه مرز آن در دوران صفويه از كشمير تا سواحل هند و مكران و ازسوي ديگر از اسفزار تا سند گسترانده شده بود هرچند كه به‌لحاظ آباداني خصوصاً در حملات مغول و تيموري به‌شدت آسيب ديد، ولي همين وسعت تا زمان پادشاهي قاجارها با اندكي نوسان پا برجا بود تا اينكه در اين دوره و خصوصاً با عهدنامۀ پاريس بخش بزرگي از سيستان جدا شده و در مرزبندي جديد در افغانستان تازه‌مستقل‌شده قرار گرفت.