بررسي علل عمده ادعاهاي مالي پيمانكاران در قراردادهاي عمراني و ارائه راههاي كنترل آن (مطالعه موردي مجتمع مس سرچشمه )

در اين مقاله به بررسي علل اصلي بروز ادعاي مالي پيمانكاران مجتمع مس سرچشمه پرداخته شده است. بدين منظور بعد از دسته‌بنديِ عوامل شناسايي شده در مطالعات ميداني و كتابخانه‌اي و حذف عوامل مشترك، ليست نهايي در معرض اظهار نظر كارشناسان در سه حوزه كاري كارفرما، نظارت و پيمانكار كه با قراردادهاي مجتمع مس سرچشمه بين سالهاي 1387 تا 1396 در ارتباط بوده‌اند قرار گرفته و پاسخ آنان به پرسشنامه كه روايي و پايايي آن بررسي شده،‌ بعنوان ورودي آزمون نسبت در نرم‌افزار SPSS سنجيده شده و بعد از تاييد تاثير اين عوامل بر روي ادعاي مالي پيمانكاران، عوامل موثر با مقايسات زوجي در تحليل سلسله مراتبي ( AHP ) از لحاظ اهميت و تاثير بر روي ادعاي مالي رتبه‌بندي گرديده‌اند. نتايج حاصل از اين تحقيق نشان مي‌دهـد: تورم اقتصادي و افزايش قيمت‌ها، شيوه انتخاب پيمانكار، تغيير در مشخصات، برآورد مقادير كار، تاخير پرداخت‌ها، دستوركارها، تاييديه‌ها و نقشه‌ها، برنامه‌ريزي و زمانبندي اجراي كار به ترتيب عمده‌ترين مواردي هستند كه مي‌توانند راه را براي ادعاي مالي پيمانكاران مجتمع مس سرچشمه باز بگذارند. گرچه عاملي مثل تورم خارج از اراده طرفين قرارداد است ولي با كنترل عوامل ديگر نظير شيوه انتخاب پيمانكار و تغيير در مشخصات، مي‌توان از بروز ادعاي مالي كه منجر به تاخير، خسارت و در مواردي تعطيلي پروژه‌ها مي‌گردد جلوگيري بعمل آورد.