تعامل ميان مسئوليت مدني و مسئوليت كيفري و مقايسه قواعد حاكم بر آنها

مسئوليت مدني محل تلاقي بين حقوق مدني و حقوق كيفري است. امروزه اگرچه مسئوليت مدني با مسئوليت كيفري تفاوت‌هاي زيادي دارد، مع‌هذا براي قرن‌ها اين تفاوت ناشناخته بود. در جوامع اوليه، فعل نامشروع زيان‌بار و جرم مفهوم يكساني داشتند و التزام به جبران خسارت هم ماهيت كيفري و هم مدني داشت. بعد از قرن‌ها اين تفكيك پذيرفته شد و در قرن هفدهم در فرانسه ژان دوما اولين كسي بود كه به صراحت اين تفكيك را اظهار كرد. رابطه منطقي بين مسئوليت مدني و مسئوليت كيفري عموم و خصوص من وجه است. گرچه اين دو مسئوليت متفاوت از هم هستند مع‌الوصف اشتراكات زيادي دارند. هدف سنتي در مسئوليت كيفري مجازات مرتكب و تنبيه اوست ولي هدف اصلي مسئوليت مدني، جبران خسارت وارده و جلوگيري از ارتكاب رفتارهاي خلاق قانون يا ضد اجتماعي بوده و اين هدف از طريق تهديد به خسارت حاصل شده است. در مسئوليت كيفري توجه به شخصيت متهم و عنصري معنوي در درجه اول اهميت قرار دارد. به‌طور كلي تفاوت‌هاي مسئوليت مدني با مسئوليت كيفري در اهداف، منبع، قلمرو، مفهوم تقصير، فردي بودن مسئوليت، ضمانت اجرا، آيين دادرسي و قابليت بيمه‌كردن مسئوليت است. همچنين بازدارندگي، برخي عوامل رافع مسئوليت (دفاع مشروع، امر قانون، اكراه و اضطرار، قوه قاهره) از جمله اشتراكات اين دو نوع مسئوليت است.