نقش استخر سنتي در استحصال منابع آب و آبياري تكميلي در استان كرمانشاه

كشاورزان ايران در زمينه بهره برداري از منابع آب ابداعاتي داشته اند كه به دليل نقش آنها در حفاظت آب و خاك و بازدهي اقتصادي مورد توجه قرار گرفته اند. هدف از انجام اين تحقيق شناسايي مشخصات فني استخر سنتي جمع آوري آب چشمه (گلوم) و تاثير آن در استحصال آب در استان كرمانشاه بود كه در معمولا در پايين دست چشمه ها و قناتها توسط كشاورزان احداث ميگردد كه در قالب پرسشنامه و بازديدهاي ميداني و اخذ اطلاعات از ادارات مرتبط انجام گرفت. نتايج اين تحقيق نشان داد كه اين سازه سنتي از قدمت زيادي برخوردار بوده و ساختمان آن شامل سرريز، دريچه، ديواره اصلي، ديواره هاي جانبي و مخزن آب است. ديواره اصلي از لايه كوبيده شده چمن طبيعي و خاك اطراف ريشه آن است كه با بيل كنده شده و به لايه لايه توسط افراد ماهر در جهت عمود بر آبراهه چيده و كوبيده ميشود. ديواره هاي جانبي از خاك درون حوضچه و رسوبات حاصل لايروبي تشكيل مي شود. دريچه از تنه درختان پس از تراشيدن لايه داخلي تشكيل ميشود. آب ذخيره شده براي آبياري زراعت و باغات مورد استفاده قرار ميگيرد. مرمت سالانه، لايروبي، و برنامه ريزي برداشت آب توسط كشاورزان در اوايل بهار انجام ميگيرد. متوسط امتياز گلوم و سازه هاي همسنگ به ترتيب 318 / 3 و 2/25 (از 4 امتياز) به دليل حداكثر استفاده از آب، سهولت آبياري، چشم انداز زيبا، نداشتن عوارض زيست محيطي، مقاومت در مقابل يخبندان و سهولت ترميم سالانه بود. همچنين هزينه آن 20 درصد هزينه ساخت سدهاي خاكي كوتاه و توركينست بدست آمد.