مسئوليت مدني ناشي از خسارات زيست محيطي

حفاظت از طبيعت و حفظ سلامت آن مورد تأكيد اديان و عقل بشري و برخورداري از محيط زيست سالم و ايمن يكي از حقوق بنيادين بشر است كه اهميت آن شاخه‌‍‌اي از حقوق به نام«حقوق محيط زيست» را به وجود آورده است. تمهيد قوانين و قواعد مرتبط با پيشگيري از تخريب محيط زيست و مجازات آلوده كنندگان آن برعهدة حقوق كيفري و ضمانت اجراي جبران خسارات وارده بر محيط زيست برعهدة حوزة مسئوليت مدني است. علاوه بر سيرة عقلا، براساس ادله فقهي منصوص مانند آيات قرآني و روايات متعدد، تخريب، اتلاف و آلوده‌سازي محيط زيست مورد نهي قرار گرفته است و فقهاي اماميه براساس برخي قواعد فقهي براي مخرب محيط زيست، جبران خسارت در نظر گرفته‌اند. در اين مقاله ضمن تفكيك زيان ديده خسارات زيست محيطي، كه مي‌تواند طبيعت يا انسان باشد، از جهت تعيين ماهيت، تابعيت حقوق عمومي يا خصوصي بودن اين مسئوليت مورد بررسي قرار گرفته است و با تعيين مسئوليت محض به عنوان مبناي مسئوليت مدني خسارات زيست محيطي، اركان اين مسئوليت، شيوه‌هاي جبران خسارت و دادگاه صالح جهت اقامة دعواي مسئوليت مدني خسارات زيست محيطي تبيين گرديده‌اند.