ترقيمه يا انجامه؟ پيشنهادي بر مبناي شاهنامه‌هاي چاپ سنگي

آشنايي با ويژگي‌هاي نسخه‌شناسيِ نسخ خطي و كتاب‌هاي چاپ سنگي، از جنبه‌هاي گوناگون، مهم است. اطلاعات نسخه‌شناسي و كتاب‌شناسي اين منابع در بخشي مي‌آيد كه نسخه‌شناسان به آن ترقيمه يا انجامه مي‌گويند. اين بخش حاوي اطلاعاتي نظير نام اثر، مولف آن، نام كاتب، مكان و زمان كتابت، عبارت‌هاي دعايي، و مانند اين‌ها مي‌شود. در عرف نسخه‌شناسان دو اصطلاح ترقيمه و انجامه مترادف به كار برده مي‌شوند و اغلب به بخش پاياني اثر كه حاوي اطلاعات مذكور است، گفته مي‌شود. در كاربرد اين دو اصطلاح اختلاف نظري ميان نسخه‌شناسان وجود دارد كه برخي ترقيمه را ارجح مي‌دانند و برخي ترقيمه را. در پژوهش حاضر كه به شيوه كتابخانه‌اي و سندخواني انجام شد، ضمن بررسي شاهنامه‌هاي چاپ سنگي، آشكار شد كه اين اطلاعات صرفاً در بخش پاياني اثر نمي‌آيد و در چند جاي متن اين اطلاعات ذكر مي‌شود؛ از اين‌رو با استناد به ترقيمه‌هاي شاهنامه‌هاي چاپ سنگي پيشنهاد داده شد كه از اين دو اصطلاح در مفهومي دقيق‌تر و خاص‌تر استفاده شود و اين دو اصطلاح مترادف به كار برده نشوند.