بررسي آشنايي‌زدايي معنايي در سروده‌هاي اجتماعي محمدرضا شفيعي كدكني

اصطلاح آشنايي‌زدايي(هنجارگريزي) اولين بار، توسط فرماليست‌هاي روس مطرح شد. بر اساس اين روش، شاعر مي‌تواند با گريز از هنجار، در حوزه‌هاي زباني، واژگاني، نحوي، آوايي و معنايي، شعر خود را برجسته ساخته و ظرفيت‌هاي دروني و بيروني آن را افزايش دهد. آشنايي‌زدايي را در شعر نيما و شاعران ِپس از وي در گونه‌هاي مختلف و به شكل گسترده‌اي، مي‌توان جستجو كرد. يكي از پربسامدترين گونه‌هاي آشنايي‌زدايي در شعر معاصر، آشنايي‌زدايي معنايي است كه شاعر در آن مي‌كوشد، با گريز از هنجار و برجسته ساختن معناي مورد نظر خود، فرايند كشف و برداشت را براي مخاطب با لذت بيشتري همراه گرداند و عادت‌هاي معنايي مخاطب را با چالشي تازه روبرو كند. يكي از شاعران معاصر كه نمونه‌هاي قابل تأملي از آشنايي‌زدايي معنايي را در شعر خود به كار گرفته است، محمدرضا شفيعي كدكني متخلص به م. سرشك است. او در حوزه معنا، افق‌هاي گسترده‌اي را پيش روي مخاطب خويش قرار مي‌دهد و تلاش مي‌كند با شكستن سنت‌هاي فكر و معنايي جامعه خويش، جهاني ديگرگونه را به تصوير بكشد. در اين نوشتار تلاش شده است پس از نگاهي مختصر به آشنايي‌زدايي نمونه‌هاي برجسته آن در سروده‌هاي محمدرضا شفيعي كدكني مورد تحليل و بررسي قرار گيرد.