حقيقت مجازات اخروي از ديدگاه آيت الله سبحاني و ملاصدرا

قرآن كريم انسان ها را به دو گروه بهشتي و دوزخي تقسيم نموده و وعده و وعيد وقوع آن در قيامت را مي دهد. ميان متكلمان مناقشاتي پيش آمده است كه حقيقت اين پاداش و عذاب اخروي چه بوده و از كجا نشأت مي گيرد. يكي از مباحث مطرح در علم النفس نيز حقيقت و منشا سعادت و شقاوت انسان است. به هر روي متكلمين و فلاسفه در خصوص مجازات اخروي نظريه هاي مختلف بيان داشته اند. پژوهش حاضر كه از سنخ معرفت النفس است با روش توصيفي تحليلي و با استفاده از انديشه هاي كلامي و فلسفي انجام گرفت. هدف اين تحقيق تحليل هستي شناختي حقيقت مجازات اخروي از ديدگاه دو شخصيت متقدم و معاصر شيعه آيت الله سبحاني و ملاصدرا بود و به اين پرسش اساسي پاسخ داد كه از ديدگاه صدرالمتألهين و آيت الله سبحاني منشا پاداش و عذاب اخروي و ظهور بهشت و جهنم چيست؟ نتايج پژهش نشان داد؛ ايشان در ديدگاه هايي همسو پرده از اين راز برداشته اند كه حيات و حشر اخروي مرهون اتحاد بين علم، عمل و نفس انسان در دنيا بوده و ظهور ملكات در نشئه آخرت، بدن اخروي و ابدي را مي سازد. همچنين بر خلاف تصور بسياري از حكما، عذاب اخروي حاصل امور عدمي و نقصان هاي دنيوي ناشي از تعلقات نفساني است و پاداش بهشت زدودن آن ها و كسب كمالات حقيقي با معارف الهيه و اخلاق حميده است.