ارتباط مانويت با اديان ديگر و زمينه هاي پيدايش

مانويت از جمله ادياني است كه در دوره ساساني و با تاسي از فرهنگ و جامعه دوره اشكاني شكل ميگيرد. ماني، پيامبر اين دين ‏نوظهور با ديدگاه هاي عميقش كه حاصل حضور در اجتماع مذاهب مختلف بود، و نيز با در پيش گرفتن روش نقاشي جهت انتقال ‏ديدگاههايش گام بزرگي در تحول جامعه ايراني برداشت. حضور اديان مختلف زردشتي، مسيحيت، بودايي، مندايي و حتي فرقه ‏هاي كوچك، تاثيرات عميق بر رويكرد ماني و پيروانش گذاشت. اين زمان، مصادف با قدرت گيري سلسله جديدي در ايران گرديد ‏كه سوداي رقابت همه جانبه با امپراتوري روم داشت و جامعه ايراني نيز همسو با حكومت مركزي ساسانيان، به سوي وحدت ‏مذهبي گام برداشت. روحانيون زردشتي قدرت گرفته و در اين ميان كار بر ماني انقدر سخت گرديد كه به ناچار خود و پيروانش را ‏به اقصي نقاط جهان آن روز براي تبليغ فرستاد و خود در جندي شاپور، پس از شكست از روحانيون زردشتي به دار اويخته شد. ‏تعقيب مانويها از سوي حكومت ساساني، مهمترين عامل گسترش اين دين، از غرب تا اروپا و از شرق تا چين گرديد.‏