جايگاه پزشكي در انديشه و عمل خواجه نظام‌الملك طوسي

خواجه نظام‌الملك طوسي (408-485 ه. ق) وزير نام‌آور عهد سلجوقي ازجمله شخصيت‌هاي تأثيرگذار در تاريخ سياسي و فرهنگي- تمدني ايران در دوران بعد از اسلام به‌شمار مي‌آيد. نقش كلي او به‌عنوان ديوان‌سالار و نظريه‌پرداز سياسي برجسته و نيز گسترش‌دهندۀ نظام آموزشي زمان خود به‌خصوص با تأسيس نظاميه‌ها موردتوجه پژوهشگران قرار گرفته است. بااين‌حال جاي بررسي‌هاي جزئي‌نگر و دقيق‌تر همچنان وجود دارد. براي مثال اينكه هريك از علوم و دانش‌ها در دوران وزارت او چه وضعيتي داشتند و سياست‌هاي او تا چه اندازه در هر مورد اثرگذار بوده است، جاي بررسي بيشتر دارد. براساس چنين نگرشي مقالۀ حاضر بر آن است تا وضعيت دانش پزشكي و مسائل مرتبط با آن همچون مراكز درماني، جايگاه پزشكان و مواردي از اين دست را در دوران وزارت او مورد ارزيابي قرار دهد. اين بررسي بر اين فرض استوار است كه اوضاع دورۀ سلجوقي و ازجمله سياست‌ها و برنامه‌هاي خواجه نظام‌الملك به‌طور مستقيم يا غيرمستقيم بر وضعيت دانش پزشكي و فعاليت‌هاي مرتبط با آن تأثيرگذار بوده است و به‌رغم برخي توجهات، در مجموع اين حوزه از پويايي و رونق دوران پيش از آن برخوردار نبوده است.