جلوه ي متفاوت غم و شادي در غزليات بيدل دهلوي

غم و شادي مفاهيمي انتزاعي و مناقشه برانگيز هستند كه در ادب غنايي ما، نقش انكارناپذيري داشته و دارند. اين پژوهش بر آن است تا با روش تحقيق كيفي، از نوع تحليلي- توصيفي و شيوه ي متن پژوهي عناصر غم و شادي را در غزليات بيدل دهلوي واكاوي كند. يافته ها نشان مي دهد: بيدل در ارائۀ نظريات و ديدگاه خويش دربارۀ اين دو عنصر از ترفندهاي تناقض، تصويرسازي و تجسّم مكاني بهره مي جويد. از در و ديوار غزل بيدل، غم و اندوه مي بارد. او يك غم پرست به تمام معناست، نظام فكري و انديشگاني او مبتني بر غم و اندوه است و اگر جايي در غزل او، سخني از طرب و شادي است، خندۀ توأم با گريه است و شاعر مخاطب خويش را از شادي هاي كاذب و مذموم همچون دنيادوستي پرهيز مي دهد. بيدل با نگرش وحدت وجودي و تفكّر خاصّ عرفاني ـ فلسفي خويش، با عناصر غم و شادي رو به رو مي شود و در غزل او شور طرب جوش خمستان فنا، با غم فنا و بقا پيوند مي يابد.