تجلي حماسه عاشورا در نقاشي قهوه خانه اي

قيام امام حسين (ع) يكي از وقايع بسيار مهم در تاريخ اسلام است. اين واقعه كه يكي از حوادث محوري تاريخ تشيع مي‌باشد تأثيرات عميقي بر فرهنگ ايران داشته است؛ ازجمله ادبيات و هنر كه نشانه‌هاي آن به‌ويژه در هنر نقاشي قهوه‌خانه‌اي ظهور كرده است. قيام عاشورا يكي از بارزترين صحنه‌هاي مبارزه عليه حكومت يزيد مستكبري فاسد و ستمگر مي‌باشد كه امروزه به‌عنوان الگويي براي مبارزه با استكبار در نظر گرفته‌شده است كه به قشر خاصي اختصاص ندارد. در اين نهضت حماسه‌ساز و تاريخي اهميتي كه امام حسين (ع) به حضور زنان درصحنه مبارزه مي‌دادند و نقش مفيدي كه در نهضت داشته‌اند الگوي مناسبي براي رهبران هر قيام و زنان جهان در مبارزه با مستكبرين است. بانواني كه درصحنه عاشورا و صحنه‌هاي پس‌ازآن حضور داشتند، پيام اين قيام بزرگ را به گوش جهانيان رساندند، ازجمله اين زنان حضرت زينب بود كه با سخنراني‌هاي صريح و آشكار خود عليه حكومت مستكبر يزيد يكي از بزرگ‌ترين اسوه‌هاي مبارزه با استكبار لقب گرفت. هدف از انجام اين پژوهش بررسي رويكرد مذهبي نقاشي قهوه‌خانه‌اي و بررسي آثاري با محوريت حضرت زينب(س) در اين‌گونه نقاشي مذهبي است. بر اين اساس، سؤال اصلي مقاله حاضر اين‌گونه تبيين مي شود؛ نقاشي قهوه خانه در رويكرد مذهبي به‌ويژه در ارتباط با حماس عاشورا و نقش حضرت زينب چگونه تبيين مي شود؟ نتايج مشخص مي كند، نقاشي قهوه‌خانه‌اي با نگاه جدي به آيين‌ها و سنت و الگوهاي مذهبي و قهرمان و پهلوان پروري، نقاشي ايران را در دوره پساقاجاري در مسير و جريان درستي قرار داد و حتي زنان پهلوان و شجاع را به‌عنوان الگو مطرح كرد.