خوانش نقش‌مايه آب در قالي‌هاي باغي دوره زنديه (1209-1163ه.ق)

study the motif of water in the garden design carpets of Zandieh era(1203-1163 AH)

چكيده آب عنصري حياتي و تمدن ساز براي بشر به شمار مي‌آيد. بسياري از تمدن‌هاي باستاني در كنار رودخانه‌ها شكل گرفته‌اند. وجود نمادها، نشانه‌ها و نقش‌مايه‌هاي وابسته به آب در هنر ايران گواهي بر اين مدعاست. قالي طرح باغي جلوه‌اي از باغ ايراني و اجزاي سازنده‌ي آن است. در اين ميان مي‌توان به نقش‌مايه‌هاي مرتبط با عنصر آب و شيوه آبياري نيز پرداخت. هدايت صحيح و بهينه آب و يادآوري نقش اساسي آن در حيات انسان‌ها، ماكيان، ماهيان و گياهان يكي از اصلي‌ترين پيام‌هاي هنرمندان خالق اين‌گونه قالي‌ها به نسل‌هاي آينده است. پژوهش در كاركرد و رسالت نقش‌مايه‌هاي وابسته به آب در دو نمونه از قالي‌هاي باغي عصر زنديه (1163-1193ه.ق/1750-1779م.) مهم‌ترين هدف اين مقاله است. به نظر مي‌رسد قالي باغي عصر زند نمايي از باغ‌هاي آن دوره بوده است. روش پژوهش توصيفي و تحليلي است. فيش نويسي در ميان منابع كتابخانه‌اي و گزارش حاصل از مشاهده نمونه‌ شاخص موزه‌اي مهم‌ترين ابزار در راستاي تجزيه، تحليل و تدوين داده ها و يافته‌هاست. درك و شناخت طراحي نوآورانه نقش‌مايه آب در قالي‌هاي دوره زنديه از نتايج مهم مقاله است. در ضمن افزودن آبگيرهاي مثلثي(لچكي) در گوشه باغ- قالي قابل مشاهده است.