ابهاماتي دربارة اصل و منشأ منظومة حماسي صاحبقران‌نامه

منظومة حماسي صاحبقران‌نامه يكي از كهن‌ترين حماسه‌هاي ديني در ادب فارسي است كه با همة اهميّتي كه دارد، هنوز به زيور طبع آراسته نشده و دربارة اصل و منشأ آن اختلاف‌نظر وجود دارد. گروهي آن را صورت منظوم حمزه‌نامه يا رموز حمزه مي‌دانند كه برگرفته از داستان‌هاي عاميانه است دربارة حمزه‌بن‌عبدالمطّلب و حضور او در دربار انوشيروان و عشق او با دختر پادشاه ايران و جنگ‌هاي وي با پادشاهان توران و هند و فرنگ و گروهي آن را دربارة يكي از بزرگان ايراني به نام حمزه پسر آذرك شاري، معروف به حمزه‌بن‌عبدالله خارجي (م.213ه.ق) مي‌دانند. از آنجا كه احتمالاً اين ابهام موجب چاپ‌نشدن اين منظومه شده باشد، در اين مقاله اين موضوع بررسي شده و به طور خلاصه مشخص شده كه داستان‌هايي دربارة حمزه‌بن‌عبدالله خارجي معروف به حمزه پسر آذرك شاري وجود داشته كه بعدها با داستان‌هاي عاميانه- مذهبي حمزه‌بن‌عبدالمطّلب درآميخته و داستان مفصّل و واحدي به نام قصة حمزه يا حمزه‌نامه را تشكيل داده‌ و آن داستان بعدها به صورت منظومة صاحبقران‌نامه درآمده است.