جستاري در بينش و رويكرد ابوطاهر طرسوسي بر اساس تحليل متن حماسي-تاريخي ابومسلم نامه

ابوطاهر طرسوسي، از نويسندگان بزرگ سده پنجم و ششم هجري است كه آثاري حماسي-تاريخي از وي برجاي مانده است. اين آثار گنجينه اي از اطلاعات تاريخي، حماسي، ادبي، فرهنگي و اجتماعي را دربرمي گيرد. در بين آثار وي «ابومسلم نامه» از اهميت خاصي برخوردار است چراكه محتواي آن شـرح‌ زنـدگي و مبارزه‌هاي نخستين قهرمان ايراني، در دوره ي تاريخ ايران اسلامي است. با توجه به جايگاه ابوطاهر در نگارش حماسه هاي تاريخي-ادبي، اين مقاله در صدد است به شناسايي بينش وي بر اساس تحليل متن «ابومسلم نامه» بپردازد. ازاين‌رو، مسئلۀ مقاله حاضر، شناسايي بينش و رويكرد ابوطاهر طرسوسي بر اساس متن حماسي-تاريخي ابومسلم نامه است. نگارنده براي فهمِ اين مسئله بر آن است از يكسو به تحليل عناصر درون زباني متن، گفت و شنود آن را با تاثيرات شخص نويسنده و بافت و زمينه تاريخي و فرهنگي-اجتماعي كه به آن متن، چارچوب داده است، بپردازد و از سوي ديگر از يكي از ابزارهاي تحليل گفتمان يعني حاشيه راني و برجسته سازي استفاده نمايد. نتايج اين پژوهش نشان مي دهد كه ابوطاهر طرسوسي داراي گرايشات شيعي و ايراني بوده است كه اين رويكرد او به صورت هاي مختلف در متن انعكاس يافته است. از يكسو گرايشات شيعي وي را در تاكيد بر حمايت ائمه عليهم السلام از ابومسلم و نيز اعتقادات ابومسلم و يارانش به اهل بيت و يادكرد از ابومسلم و يارانش با عباراتي چون «دوستان خاندان محمد و علي عليهم السلام» و «مومنان» مي توان ديد و از امويان با صفاتي چون « ناپاك»، «ملعون»، «حرامزاده»، «شرابخوار» و «كافر» ياد مي كند. از سوي ديگر گرايشات ايراني ابوطاهرطرسوسي را مي توان در متن مشاهده كرد چنانكه روايت ها و گزارش هاي فراواني در مورد همدلي او بـا ايرانـيان و سـنت هاي آنها، در متن ابومسلم نامه انعكاس يافته است و نويسنده بارها به شجاعت و دلاوري ايرانيان تاكيد كرده است.