تأثير شناخت اجتماعي- فرهنگي بر مواجهات و انتخاب‌هاي فناورانه؛ نگاهي به رابطه ذهن، فرهنگ و فناوري

با گسترش نقش فناوري در زندگي و فعاليت‌هاي روزمره انسان‌ها ما امروزه شاهد آنيم كه چگونه فناوري به عنوان يكي از متغيرهاي محيطي بر فهم انسان از محيط و پديدارهاي اطرافش تأثيرگذار بوده است، به نحوي كه از اين رهگذر مي‌توان رابطه‌اي عميق و وثيق ميان ذهن، محيط و فناوري ترسيم كرد. به بيان ديگر، تعامل ميان ذهن و محيط به طرز قابل توجهي تحت تأثير فناوري است و فناوري واسطي براي درك انسان از محيط اطرافش محسوب مي‌شود (تأثير فناوري بر ذهن). از سوي ديگر، مواجهه ذهن آدمي با پديدار‌هاي اطراف در خلأ صورت نمي‌گيرد، بلكه مدل‌هاي فرهنگي و طرح‌واره‌هاي اجتماعي و تاريخي كه در ذهن جمعي يك جامعه جاي دارند، بر مواجهه فناورانه و در نتيجه انتخاب‌هاي فناورانه آن تأثيرگذار است. از اين رو است كه مواجهه انسان با فناوري در همه جاي دنيا به يك شكل نيست بلكه در فرهنگ‌هاي و جوامع مختلف ما شاهد مواجهات متفاوتي با يك فناوري خاص هستيم (تأثير محيط فرهنگي و طرح‌واره‌هاي ذهني- اجتماعي بر فهم فناوري). بنابراين، بر اساس اصل بدمندي شناخت، كه معتقد به ديالكتيك ميان شناخت و محيط و برهم‌كنش اين دو است مي‌توان گفت كه نه تنها محيط فناورانه بر ذهن جمعي و فرهنگي اثرگذارند و تغييرات و پيشرفت‌هاي فناورانه بر ماهيت شناخت جمعي ما از محيط اطراف تأثير مي‌گذارد، بلكه انباره مدل‌هاي فرهنگي و فهم اجتماعي- تاريخي ما از محيط و پديدارهاي اطرافمان نيز بر درك ما از فناوري مؤثرند. از اين رو است كه براي درك نحوه مواجهه يك جامعه با فناوري و چگونگي تنظيم خود با فناوري‌هاي جديد ناگزيريم به دستاوردهاي علوم شناختي، به ويژه در حوزه انسان‌شناسي و جامعه‌شناسي، كه به ابعاد ذهني و فرهنگي مواجهات و انتخاب‌هاي فناورانه و تأثير بازنمايي‌هاي شناختي- فرهنگي- اجتماعي در اين مواجهات و انتخاب‌ها مي‌پردازد، نظر داشته باشيم.