تكامل ذخاير طلاي پنهان ميوسن با ميزبان رسوبي در ناحيه تكاب (شمال­ غرب ايران) با استفاده از خصوصيات بافتي-ژئوشيميايي پيريت

براي درك صحيح از تكامل زمين­شناختي يك حوضه رسوبي ديرينه و تاثير آن بر فلززايي و افزايش عيار طلا، مطالعه‌اي بر روي خصوصيات بافتي-ژئوشيميايي پيريت (آرسنين­پيريت) در سه كانسار زرشوران، آق­دره و عربشاه در ناحيه فلززايي تكاب، شمال­غرب ايران انجام شد. طبق شواهد پتروگرافي و SEM، دو نسل پيريت رسوبي/دياژنتيكي (فرامبوئيدال و افشان ­ريزبلور) و چهار نسل پيريت گرمابي (درشت­بلور، اسفنجي، قشري و رگه­اي) در كانسارهاي ذكر شده مشاهده شد. مقادير عناصر كمياب در تركيب پيريت­ها­ توسط فناوري LA-ICP-MS سنجش شد. بر اين مبنا، تكامل ذخاير طلاي ميوسن ناحيه تكاب در شش مرحله صورت گرفته است: 1) تشكيل پيريت­ فرامبوئيدال رسوبي با نسبت Co/Ni كمتر از 1 و غني­شدگي نسبي از عناصر كالكوفيل مس، سرب و آنتيموان، 2) شكل­گيري پيريت­ افشان ريزبلور با همان نسبت Co/Ni ناشي از تحولات سيال كانه­ساز بر روي پيريت­هاي قبل، 3) افزايش محتواي سولفور و آهن محيط همزمان با شروع تكاپوي تكتونوماگمايي ميوسن و تشكيل پيريت­هاي گرمابي درشت­بلور با نسبت Co/Ni بين 1 تا 10، 4) شكل­گيري پيرت­ اسفنجي ولكانوژنيك با نسبت Co/Ni بيش از 10 ناشي از توسعه سيستم ماگمايي و افزايش تبادلات سيال-سنگ، 5) رخداد پيريت­ قشري با ساختار لايه­اي، نسبت بالاي Co/Ni (بين 10 تا 100) و محتواي بالاي طلا (بين 5/1 تا 1/36 گرم در تن)، ناشي از مهاجرت متناوب يا ضرباني سيال كانه­دار در نتيجه عملكرد سوپاپ گسلي (fault-valve) و 6) تشكيل پيريت­ رگه­اي با نسبت Co/Ni بين 1 تا 10 و محتواي ناچيز عناصر كمياب به دليل اختلاط سيال گرمابي با آب­هاي جوي رقيق­شده. در مجموع مي­توان گفت رويداد كاني‌سازي چند مرحله‌اي و سيال گرمابي ناشي از تكاپوي تكتونوماگمايي دوره ميوسن موجب افزايش گونه سولفور (–S2) و حضور كمپلكس‌هاي بي‌سولفيدي –Au(HS)2 در حوضه رسوبي ديرينه شده كه واكنش­هاي وسيع سيال-سنگ و تحرك مجدد طلا در مقياس ناحيه­اي موجب شكل­گيري ذخاير طلاي پنهان در ناحيه تكاب شده­اند.