بررسي تأثير حروفيه بر رساله خوشنويسي قوانين الخطوط محمود بن محمد

حروفيه جريان فكري، فلسفي و سياسي است كه در نيمه دوم قرن هشتم هجري در ايران شكل گرفت و تأثيرات آن، حدود دو قرن و نيم تا آناتولي و بالكان آشكار بود. در فلسفه حروفي، كه تمام انديشه ها و يافته هاي خود را بر پايه حرف ها به‌مثابه كلام ازلي و ابدي خداوند قرار داده است؛ نقطه، حروف و ارتباط عددي بين آن‌ها از اهميت والايي برخوردار است. با توجه به رساله هاي خوشنويسان كه ماده اصلي آنان نيز حروف و معرفت آن است، وجوه مشترك و تشابه معنا با مكتوبات حروفيان قابل مشاهده است كه چگونگي ارتباط ميان آنان پرسش اصلي پژوهش است. هدف از انجام اين پژوهش، تبيين و بررسي تأثير جنبش حروفيه بر رساله خوشنويسي قوانين الخطوط محمود بن محمد است كه با استفاده از روش تاريخي-توصيفي و تحليلي با رجوع به رسالات خوشنويسي و انديشه هاي فكري خوشنويسان در باب حروف و ارتباط آن با آرا و انديشه هاي فكري، فلسفي و عرفاني جريان حروفيه به دنبال درك نقش و تأثير آن رساله هاي خوشنويسان است. از ميان رسالات برجسته خوشنويسان قوانين الخطوط محمود بن محمد، به شيوه هدفمند انتخاب شده مورد بررسي و واكاوي قرارگرفته است. شيوه گردآوري اطلاعات كتابخانه اي (اسنادي) است. تشابه فكري و نگرش حروفيان و خوشنويسان (در رسالات خوشنويسي) نسبت به حروف و كلمات، نشان از زمينه هاي فكري و اجتماعي جامعه در سده 8ق مبني بر ضرورت استفاده از بيان فلسفي در لفافه كلمات و حروف رمزگون، صوفيانه و نيز ارتباط جامعه خوشنويسان به عنوان جامعه نخبه و آگاه با حروفيان دارد.

Statement of the problem: Harufiyya is an intellectual, philosophical and political movement that was formed in Iran in the second half of the 8th century of Hijri, and its effects were evident in Anatolia and the Balkans for about two and a half centuries. In the philosophy of Harufiyya, which has based all its thoughts and findings on letters - as the eternal and eternal word of God; Dots, letters and the numerical relationship between them are of great importance. According to the treatises of calligraphers, whose main material is letters and their knowledge, the common features and similarities of meaning with the letters of calligraphers can be seen, which can be imagined to be some kind of connection between the works of calligraphers and the written treatises of calligraphers. Purpose: To explain and examine the impact of the Harufiyya movement on the treatises of calligraphers (calligraphic rules). Research method: This research, using the historical-descriptive and analytical method, Conclusion: The similarity of the attitude of calligraphers in the treatises of calligraphy and Harufiyya movement writers on the ratio of letters and words shows its intellectual background in the 8th century, which received special attention from calligraphers and became a movement.