مطالعه تطبيقي كرسي در چند چليپاي اصل و نقل ميرعماد

A comparative study of baseline in a numbers of original cross and Mir Emad quoted pieces

قلم نستعليق به عنوان دومين قلم، يكي از زيباترين ابداعات ايرانيان است. اين قلم پس از شكل‌گيري، به همت خوشنويسان از دوره اي به دوره ديگر تكامل يافت. به اعتقاد بسياري از خوشنويسان، ميرعماد در اواسط دوره صفوي توانست اين خط را به كمال برساند. بسياري از نستعليق نويسان پس از وي به مشق و نقل از آثارش پرداخته اند. برخي از قواعد خوشنويسي، در فرآيند نقل توسط پيروان، با تغييراتي همراه بوده است. اين پژوهش در نظر دارد به بررسي شباهت و تفاوت هاي يكي از اين قواعد خوشنويسي ـ كرسي ـ در آثار ميرعماد و آثار نقل شده او بپردازد. از اين رو، پرسش اين پژوهش بدين قرار است: چه تفاوت‌ها و شباهت‌هايي در كرسي آثار ميرعماد و آثار نقل شده از وي وجود دارد؟ بدين منظور براي دست يابي به پاسخ سؤال موردنظر با استفاده از روش بنيادي و به شيوه توصيفي، تحليلي به گردآوري مطالب پرداخته شده است. مطالعه پژوهش با استناد به منابع كتابخانه اي و مطالعه منابع تصويري موجود در كتب و مقالات صورت گرفته است. جامعه آماري شامل تمام آثار مشابه ميرعماد و پيروانش در قالب چليپا است. بنابراين، قواعد كلي چليپانويسي شامل: انتخاب قلم، خط كشي چليپا، رعايت خلوت و جلوت، نزول و صعود در ابتدا و انتهاي سطرها، بسته شدن چليپا، محل و تعداد كشيده انتخابي در چليپا، انتخاب كشيده هاي قرينه و بهترين تركيب، مورد مطالعه قرار گرفته است. نتايج بررسي‌هاي پژوهش حاضر نشان مي‌دهد، آثار ميرعماد با توجه به قواعد چليپا نويسي، از لحاظ طول سطر و ميزان فاصله بين سطرها، زاويه شروع سطرها، ميزان همپوشاني بين سطر دوم و سوم در مقايسه با پيروانش مقيدتر بوده است.

The Nastaliq script, as the second script is one of the most beautiful inventions of Iranians that evolved from one period to another after its formation due to the efforts of calligraphers. Based on the belief of many calligraphers, Mir Emad was able to perfect this type of script in the middle of the Safavid period. Many of Nastaliq writers after him have studied and quoted his works. Some calligraphy rules have been changed while being quoted by followers. This research intends to investigate the similarities and differences in one of these rules, known as baseline, among the works of Mir Emad and his cited works. Therefore, the question of this research is as follows: What are the differences and similarities between the works of Mir Emad and the works cited by him in terms of baseline? For this purpose, in order to get the answer to the desired question, using the fundamental method and in a descriptive, analytical way, the materials have been collected. The study has been done by referring to library sources and studying visual sources in books and articles.The statistical population includes all similar works of Mir Emad and his followers in the form of crosses. For this purpose, the general rules of cross writing including choosing a pen, cross patterns, khalvat(hidden) jalvat(visible) silence and leading, descending and ascending at the beginning and end of lines, closing crosses, the location and number of selected strokes in crosses, the selection of parallel strokes and the best combination were studied. The results of the study show that Mir Emad s works have been more committed in terms of line length, the distance between lines, the angle of the beginning of lines, and the amount of overlap between the second and third lines compared to his followers considering cross writing rules.