تحليل سبك شناسانۀ تفسير قرآنِ كمبريج

تفسير قرآن مجيد، معروف به تفسير كمبريج، بي‌ترديد يكي از ارزشمند ترينِ آثار در بررسي جايگاه متون منثور در زبان‌ شناسي تاريخي و پژوهش ‌هايِ واژه ‌شناسيِ متون كهن است كه در سال 1349 به همّت دكتر جلال متيني به چاپ رسيده است.تاريخ تاليف اين كتاب با توجه به سبك و اسلوب نگارش، اواخر قرن چهارم يا اوايل قرن پنجم و متعلق به عصر سامانيان مي نمايد و نوع نثر آن مرسل و ساده (سبك خراساني يا نثر دورۀ اوّل) است. تفسير قرآن كمبريج به عنوان يكي از متون نثركهن داراي ويژگي هاي زباني، آوايي، صرفي و نحويِ متنوّع و بعضاً مشترك با ديگر متون كهن است و از نظر اشتمال بر كهن واژگان زيبا و اصيل و دست نخوردۀ فارسي، قابل قياس با هيچ يك از متون قرآن كهن نيست و از اين نظر با بسياري از شاهكارهاي ادب فارسي برابري مي كند. در اين جستار ضمن معرّفي مختصر تفسير قرآن كمبريج و مؤلّف آن ، تحقيق مبسوطي در زمينۀ سبك ، شيوۀ ترجمه و اسلوبِ نگارش آن در سه سطح زباني، ادبي و فكري به دست داده شده است و با مثال هاي متعدد ، ارزش اين كتاب در ارائه مطالب متنوع علمي و به دست دادنِ انبوهي از دانشواژه هايِ ديرينه سال با بارِ معناييِ گوناگون در زمينه مباحث گياه شناسي ، جانور شناسي، مردم شناسي، تفسير، جغرافيا، طب، لغت، بلاغت و فنون ادبي، ملل و نحل، نجوم و نحو تبيين و بازنمود شده است. اين مقاله به شيوه توصيفي و تحليلي نگاشته شده و روش گردآوري اطلاعات آن مبتني بر ابزار كتابخانه اي است.