بررسي ارتباط بين اختلاف كاتيون و آنيون جيره و متابوليت هاي خون و ادرار در دوره انتقال و عملكرد توليدي گاوهاي هلشتاين

مقدمه: دوره انتقال براي گاو هلشتاين مي تواند بالاترين حد خطر ابتلا به بيماري‌ هاي متابوليك و مشكلات سلامتي پديد آورد. در اين دوره، اختلال در غلظت ‌هاي پلاسمايي مواد معدني پر مصرف مي‌تواند منجر به كاهش توليد و ناهنجاري‌ هاي متابوليكي و عفوني شود. در‌ اين‌ دوره مقدار ماده خشك‌ مصرفي‌ كاهش‌ مي‌‌يابد، درصورتي كه در اين دوره حيوان به‌ مواد مغذي بيشتري نياز دارد. يكي از راه ‌هاي پيشگيري از ناهنجاري ‌هاي متابوليكي، تصحيح توازن كاتيون - آنيون جيره در دوره‌ قبل از زايش مي‌باشد. اختلاف كاتيون - آنيون جيره بر تعادل اسيد - باز و متابوليسم كلسيم تأثير مي‌گذارد كه اين دو مكانيسم در اغلب گاو هاي شيري پرتوليد در اوايل شير دهي دچار نقص مي‌شود. استفاده از نمك‌ هاي آنيوني و افزودن كلسيم و منيزيم، در جيره مي‌تواند به كاهش تعادل منفي انرژي و پيشگيري از تب شير كمك كند. اين تحقيق به اهميت بررسي اختلاف كاتيون - آنيون جيره و فاكتور هاي خون و pH ادرار قبل از زايش و ارتباط آن با بيماري‌ هاي متابوليكي و عملكرد توليد مثلي بعد از زايش صورت مي‌گيرد. مواد و روش ها: در اين آزمايش از 32 رأس گاو هلشتاين در دوره انتقال با ميانگين 260 روز آبستني استفاده شد. تيمارها شامل 1) جيره متداول گاوداري كه در دوره انتقال داده مي‌شد به عنوان تيمار شاهد، 2) جيره متدوال گاوداري همراه با مكمل آنيونيك توليد شده و 3) جيره متداول گاوداري بدون نمك آنيونيك. يك هفته قبل از زايش از گاوها نمونه ادرار و خون گرفته شد و در ادارر گاوه فراسنجه‌هايي شامل pH و عناصر معدني سديم، پتاسيم، كلر، گوگرد، كلسيم و منيزيم و در نمونه‌هاي خون فراسنجه‌هايي شامل اوره و كراتينين و عناصر سديم، پتاسيم، كلر، گوگرد، كلسيم و منيزيم اندازه‌گيري شدند. بعد از زايش ميزان شير توليدي گاوها بطور مجزا براي هر گاو ثبت شد. نتايج و بحث: نتايج نشان داد كه pH ادرار گاوها با دادن نمك آنيونيك توليد شده به‌طور معني‌داري كاهش يافت و در ميان گاوهايي تحت آزمون كمترين ميزان را داشت (01/0 P). با اين وجود ميزان شير توليدي بعد از زايش تحت تأثير تيمارها قرار نگرفت. غلظت سديم تحت تأثير نمك و مكمل آنيونيك قرار گرفت و در اين دو تيمار بيشترين غلظت مشاهده شد و در تيمار فاقد نمك آنيونيك كمترين مقدار مشاهده شد (01/0 P). غلظت فسفر در ادرار در جيره با مكمل آنيونيك و جيره بدون نمك آنيونيك كمترين مقدار مشاهده شد و در جيره شاهد بيشترين مقدار بدست آمد (01/0 P). غلظت كراتينين در ادرار به‌طور معني‌داري در تيمار شاهد افزايش يافت. غلظت اوره ادرار تحت تأثيرتيمارها قرار نگرفت. سديم در خون به‌طور معني‌داري تحت تأثير تيمارها قرار گرفت. نتيجه گيري كلي: pH ادرار در تيمار شاهد كمتر و در گاوهايي كه مكمل آنيونيك و خوراك فاقد نمك آنيونيك دريافت كردند، بيشتر بود. غلظت سديم و فسفر ادراري تحت تأثير جيره هاي مصرفي قرار گرفت. غلظت اوره خون تحت تأثيرتيمارها قرار نگرفت. غلظت سديم، پتاسيم و گوگرد خون تحت تأثير جيره‌هاي مصرفي قرار گرفت. مكمل آنيونيك مصرفي در دورۀ انتقال از نظر ثبات در عناصر معدني موجود در خون و ادرار نتايج مثبتي را نشان داد و با عنايت به غلظت كراتينين خون در گاوهاي مصرف كنندۀ اين مكمل مي توان از سلامت كليوي گاوهاي مزبور اطمينان حاصل نمود. ميزان شير توليدي گاوها بعد از زايش تحت تأثير تيمارها قرار نگرفت. غلظت برخي عناصر پر مصرف در خون و ادرار همبستگي معني دار نشان داد. به‌طور كلي نتايج اين تحقيق نشان داد كه جيره شاهد و مكمل آنيونيك تأثير يكساني بر متابوليت‌هاي خون و ادرار داشتند و اين مكمل آنيونيك قابل توصيه است.