تأثير جايگزيني كنجاله سويا با كنجاله كانولا و دماي كانديشنر طي پلت‌ سازي بر گوارش‌پذيري مواد مغذي در بره‌هاي پرواري

مقدّمه: آماده‌سازي جيره دام از آسياب كردن و مخلوط كردن ساده‌ي مواد خوراكي، به فرآيندهاي پيشرفته‌اي مانند پلت، فليك و اكسترود تكامل‌يافته است. توليد دانه كانولا در جهان و نيز در ايران رو به گسترش است و بنابراين در آينده فراهمي كنجاله كانولا نيز در مقايسه با شرايط فعلي بيشتر خواهد بود. كنجاله كانولا تنها از دانه كانولاي كشت شده به-منظور استخراج روغن جهت مصارف انساني به دست نمي‌آيد و به نظر مي‌رسد در آينده اين منبع نقش قابل توجهي در استفاده به عنوان سوخت زيستي خواهد داشت. اصلاح نژاد دانه كانولا موجب آن شده كه اين منبع پروتئيني با كيفيتي بالا و با حضور مقدار بسيار ناچيزي تركيبات ضد تغذيه‌اي مانند گلوكوزينولات‌ها در اختيار باشد، بنابراين كنجاله كانولا قابليت استفاده در تغذيه تك معده اي ها و نشخواركنندگان را دارد. كانديشنينگ نوعي عمليات پخت است كه در طي آن مواد آردي پس از دريافت افزودني‌هاي لازم و مخلوط شدن در ميكسر، تحت دماي بالا و با اضافه شدن آب و بخار به آن‌ها، پخته شده و آماده ورود به پلت ميل ميشوند. عمل آوري حرارتي سبب ايجاد پل‌هاي عرضي در داخل و بين زنجيره‌هاي پپتيدي با كربوهيدراتها شده و حلاليت پروتئين را كاهش مي‌دهد كه خود سبب كاهش حساسيت به تجزيه در شكمبه مي‌شود. مواد و روش‌ها: جهت اجراي اين طرح تعداد 20 رأس بره نر و 20 رأس بره ماده نژاد عربي به صورت تصادفي در 4 گروه تقسيم شدند. از جيره‌هاي با كنجاله سويا در دو دماي مختلف (70 و 85 درجه سانتي‌گراد) كانديشن شده و جيره‌هاي با كنجاله كانولا در دو دماي مختلف ( 70 و 85 درجه سانتي‌گراد) كانديشن شده استفاده شد. از كاه گندم به عنوان منبع علوفه استفاده شد. جيره‌هاي آزمايشي به صورت كاملاً مخلوط (با نسبت علوفه به كنسانتره 90:10) دو وعده در روز در اختيار دام‌ها قرار گرفت. جهت انجام محاسبات مربوط به قابليت هضم ماده خشك، ماده آلي، پروتئين، برآورد الياف نامحلول در شوينده اسيدي( (ADFو برآورد الياف نامحلول در شوينده خنثي (NDF) جيره‌ها از نمونه‌هاي خوراك، باقي‌مانده خوراك و مدفوع كه در دوره نمونه‌گيري تهيه شده بود، استفاده گرديد. نتايج و بحث: گوارش‌پذيري پروتئين‌خام تحت تأثير برهمكنش منبع پروتئين و دماي كانديشنر قرار گرفت (02/0p=). همچنين برهمكنش اين دو عامل در گوارش‌پذيري ماده خشك تمايل به معني‌داري نشان داد (09/0p=). استفاده كنجاله كانولا در جايگزيني با كنجاله سويا سبب افزايش گوارش‌پذيري ظاهري الياف نامحلول در شوينده اسيدي شد (04/0p=). گوارش‌پذيري الياف نامحلول در شوينده اسيدي در جيره‌هاي حاوي كنجاله كلزا (08/0p=) و در دماي بالاتر كانديشنر (06/0p=) تمايل به افزايش داشت. نتيجه‌گيري كلي: با توجه به تأثير دماي كانديشنر بر گوارش‌پذيري ماده خشك و پروتئين خام مي‌توان نتيجه گرفت كه كانديشن كردن خوراك براي بالابردن بازدهي دام مؤثر است. همچنين براي بهبود هضم الياف نامحلول مي‌توان از كنجاله كانولا به عنوان منبع پروتئيني استفاده كرد.