بررسي جلوه‌هاي فانتزي در قصه‌هاي پريان در ادبيات كودك

Investigating the effects of fantasy in fairy tales in children s literature

قصه‌هاي پريان نوعي از قصه‌هاي عاميانه‌اند كه ريشه در باور‌هاي آغازين بشر دارند و داراي عنصري فراواقع مانند جن و پري هستند. فانتزي نيز يك گونه ادبي و روايي است كه شخصيت و وقايع داستاني آن خارج از دنياي عيني شكل گرفته است. در ساختار فانتزي دنيايي پديد مي‌آيد كه در موازات با دنياي واقعي حركت مي‌كند. از طرفي اريك رابكين درباره مشخصه اصلي فانتزي در ادبيات مي‌نويسد: «فانتزي قطب مخالف واقعيت است.» در اين پژوهش، با استفاده از روش توصيفي-تحليلي و با كمك مطالعات اسنادي، به بررسي انواع فانتزي، تاريخچه فانتزي، شخصيت‌هاي فانتزي، نمونه‌اي از فانتزي با محوريت قداست گياهان و ردپاي اسطوره‌هاي يوناني در قصه‌هاي پريان ايران پرداخته شده است. فانتزي در غرب از دل رمانتيسم سربرآورد و عصر ويكتوريا مهد نخستين فانتزي‌ها بود؛ در ايران نيز فانتزي در معناي مدرن آن كودكي نوپاست كه به مرور جان گرفته و از قيد تقليد رها گرديده است. شخصيت‌هاي فانتزي در شش دسته ديوها، پريان، جانوران، موجودات نامتعارف، جادوگران و اساطيري جاي مي‌گيرند و به دنبال آن انواع فانتزي‌هاي در قصه‌هاي كهن به نام: فانتزي اسباب بازي، پديده‌هاي طبيعي، محتواي تخيل و گياهي وجود دارند. در مقاله نمونه‌اي از فانتزي درباره قداست گياهان و درخت آورده شده كه به دانايي درخت مي‌پردازد. در نتيجه داستان‌نويسان ادبيات فانتزي در اين راستا در حال حركتند كه بتوانند از طرفي متناسب با نيازهاي مخاطبان خود به مفاهيم اساسي زندگي و تصويرسازي بپردازند و از سوي ديگر به خلق داستان‌هايي روي‌آورند كه نمايانگر واقعيت نيز مي‌باشند.