ساختار عروضي اشعار قائم مقام فراهاني

The rhythmic structure of Ghaem magham Farahani s poems

قائم مقام فراهاني از نويسندگان ، شاعران و رجال سياسي برجسته دوره قاجاري است كه از منطقه نخبه پرور فراهان وابسته به استان مركزي بر خاسته است. از وي حدود سه هزار بيت بر جاي مانده است كه از بررسي اوزان همين سه هزار بيت ، تسلط وي بر دانش عروض پارسي و تازي نمايان مي آيد.وي علاوه بر شعر فارسي ابياتي هم به عربي سروده است كه در اين مقاله ساختار عروضي اشعار وي در چهار بخش :بخش نخست اوزان متداول و پر كاربرد ، بخش دوم بحور كم استعمال و نامطبوع ، بخش سوم اوزان اشعار عربي و بخش چهارم اختيارات شعري ، تحليل و بررسي شده است. وي از بيشتر بحور متداول شعر كهن فارسي بهره برده است. بحر هزج و بحر رمل در اشعار وي بسامد بالايي دارد. بيشتر بحور به كار رفته در اشعار وي از بحور خوش آهنگ و چهار ركني كه شاعران سبك عراقي نيز از آن بهره برده اند فراهم آمده است. وي در اشعار عربي، از پنج بحر ويژه شعر عرب نيز، جز بحر مديد، بهره مند بوده است. برخي از اشعار عربي را به سان شاعران سبك عراقي در بحوري سروده است كه ويژه شعر فارسي است و در شعر عربي بدان صورت به كار نرفته است. مانند شيوه شاعران سبك خراساني، گاه گاه نيز در اشعار وي اختيارات شاعري به ويژه تسكين و سكته در وزن ديده مي شود. نتايج به دست آمده نيز در پايان مقاله ذكر شده است.