جنايات ارتكابي عليه غيرنظاميان در كشور عراق و سوريه از منظر حقوق بين الملل

در طي دهه‌هاي اخير جنايات عليه غيرنظاميان در مخاصمات مسلحانه كه از آنها براي رسيدن به اهداف مورد نظر از سوي ناقضين انجام مي‌پذيرد، امري شناخته شده و بديهي است. اين قربانيان كه اكثريت در وضعيت جسمي و روحي شديد و شكننده‌اي قرار دارند نيازمند حمايت ويژه و فوري از سوي جامعه جهاني هستند. متأسفانه شاهد آن هستيم كه اين حمايت‌ها در چارچوب محاكم كيفري بين‌المللي اغلب حمايتي ضعيف است، به نحوي كه اگر به حمايت اساسنامه‌اي از آنها اكتفا شود، كفه حمايت به نفع متهمان خواهد بود. يكي از بازيگراني كه نقش مهم و سازنده‌اي در حمايت از اين قربانيان طي سال‌هاي اخير داشته است، سازمان‌هاي غيردولتي بين المللي است كه در اين زمينه توانايي چشمگيري براي به توازن كشاندن اين رابطه و حمايت از قربانيان در رسيدگي‌هاي كيفري دارند كه اين مهم، يكي از اهداف اصلي پژوهش حاضر است. روش در اين تحقيق توصيفي- تحليلي مي‌باشد. نگارنده در اين پژوهش درصدد پاسخگويي به اين سئوال اصلي است كه؛ رويكرد جامعه جهاني نسبت به جنايات ارتكابي عليه غيرنظاميان در كشور عراق و سوريه بر چه اساسي است؟ و سازمان‌هاي غيردولتي در حمايت از قربانيان جنايات جنگي (نمونه موردي: عراق و سوريه) چه نقش و جايگاهي دارند؟. نتايج حاصل از تحقيق نشان مي دهد كه سازمان‌هاي غيردولتي از سويي با حضور هرچه بيشتر و فعال‌تر به قربانيان اعتماد بيشتري براي اقامه دعوا و جبران خسارت مي‌دهند و از سوي ديگر، به دليل دستور كار اغلب آنها براي مبارزه با بي كيفري نقش بازدارندگي نيز خواهند داشت. درنهايت بايد گفت كه حمايت از حقوق غيرنظاميان ناشي از جنايات جنگي در مخاصمات مسلحانه به ويژه سوريه، عراق و يمن، همواره مورد انتقاد بوده و نقض مفاد اسناد و كنوانسيون‌ها، از سوي دولت‌هاي متخاصم به كرات اتفاق افتاده است. همچنين به نظر مي رسد در حقوق بين الملل كيفري از يك سو درخصوص چارچوب مفهومي جنايات جنگي وحدت نظر وجود ندارد و از سوي ديگر در اساسنامه ديوان كيفري بين المللي هيچ مقرره اي در زمينه مناسبات ابعاد جنايات جنگي و به طور كلي ترسيم تمايز ميان جنايات جنگي و جنايات عليه بشريت و جنايت نسل زدايي وجود ندارد.