نقش گياه دارويي باريجه در توسعه پايدار روستا (مطالعه موردي روستا شهرآباد شهرستان فيروزكوه)

The role of Barijeh medicinal plant in sustainable rural development (Case study of Shahrabad village, Firoozko)oh city)

گياهان دارويي يكي از منابع بسيار ارزشمند در منابع طبيعي ايران مي باشد كه در صورت شناخت علمي، توسعه و بهره برداري صحيح مي تواند نقش مهمي در سلامت جامعه، اشتغال زايي، صادرات، جلوگيري از مهاجرت و نابساماني هاي اجتماعي و زيست محيطي كه از مهمترين مولفه هاي اساسي توسعه پايدار روستاي بوده، داشته باشد كه از جمله اين گياهان، باريجه بوده كه از مهمترين محصولات مرتعي ايران بوده كه داراي ارزش هاي داروئي و صنعتي فراوان و در بسياري از نقاط كشور يافت مي شود منطقه مورد مطالعه مراتع روستاي شهرآباد شهرستان فيروزكوه مي باشدكه داراي سطحي بالغ بر 2055 هكتار بوده كه به مقدار 395 هكتار آن داراي تيپ مرتعي باريجه مي باشد. براي تعيين ميزان توليد و درآمدزايي باريجه با توجه به برداشت هاي ميداني انجام شده و تكميل پرسشنامه، مساحت قابل بهره‌برداري شده حدود 150 هكتار و كل صمغ برداشت شده 1500 كيلوگرم در سال 1399 تعيين شد. با احتساب ميزان بهره مالكانه دولتي در سطح بهره برداري شده (480 ميليون ريال) و قيمت فروش باريجه 6500000 ريال به ازاي هر كيلوگرم، ارزش ريالي درآمد ناخالص معادل 975000000ريال و كل هزينه بهره برداري 4630000000 ريال برآورد شد. درآمد خالص از برداشت باريجه در يك دوره كامل بهره برداري 5120000 ريال برآورد شد. با توجه به اينكه كارگرهاي متخصص غير بومي بوده لذا با استفاده از كارگرهاي غير مستقيم (بومي) به تعداد 7 نفر به انضمام خريد ابزارآلات برداشت باريجه و ... ، جمعا 150000000ريال، باعث اشتغال-زايي در روستا شود. ميزان مبلغ ناشي از قرارداد شوراي اسلامي روستا بعنوان مجري طرح با بهره بردار شيرازي 480000000 ريال مي باشد كه براي كارهاي عمراني و فرهنگي روستا مثل مساجد، تكايا و كتابخانه، هزينه هاي آسفالت و جدول كشي جاده ها و..... و نيز كمك به افراد نيازمند هزينه مي شود. نتايج اين مطالعه نشان داده است بهره برداري صمغ باريجه ضمن ايجاد اشتغال‌زايي، از ارزش صادراتي قابل توجهي نيز برخوردار است. در اين مقاله سعي شده تا روش هاي مناسب بهره برداري از باريجه كه مانع از بين رفتن اين گياه و كاهش بازدهي آن مي شود را شناسايي و مشكلات موجود بر سر راه روستائيان در راستاي بهره برداري اين گياه ارزشمند در اين روستا بررسي شود.