تعيين الگوي بهينه كشت با در نظر گرفتن حداقل سازي آب مجازي (منطقه مطالعاتي: دشت عمراني گناباد، استان خراسان رضوي)

Determining the optimal cultivation pattern by considering virtual water minimization (Study area: Omrani plain of Gonabad, Khorasan Razavi Province)

افزايش روزافزون جمعيت مشكلات متعددي را براي انسان‌ها بوجود مي‌آورد كه يكي از اساسي‌ترين آنها، بحث به خطرافتادن امنيت غذايي مردم است. در راستاي مديريت منابع آب به عنوان مهم‌ترين محدودكننده‌ بخش كشاورزي كه تأمين‌كننده‌ اصلي نياز غذايي مي‌باشد، اقدامات متعددي انجام شده ‌است كه يكي از آن‌ها توجه به ميزان آب مجازي محصولات كشاورزي مي‌ياشد. بر اين اساس هدف از تحقيق حاضر، تعيين الگوي بهينه كشت بر اساس مفهوم آب مجازي در منطقه دشت عمراني شهرستان گناباد است. مطالعه حاضر بر روي شش محصول عمده اين دشت شامل گندم، جو، ارزن، يونجه، پنبه و پسته انجام شد و با بهره گيري از روش برنامه‌ريزي خطي و تعيين تابع هدف به صورت حداقل سازي مصرف آب مجازي و در نظر گرفتن محدوديت‌هاي آب، خاك و نياز و عرف منطقه براي كشت هر محصول، الگوي كشت بهينه‌اي شناسايي شد. بر اساس يافته هاي تحقيق به نظر مي رسد اگر بخواهيم مصرف آب كاهش يابد بايد در الگوي كشت جاري دشت تغييرات مهمي ايجاد شود. به اين صورت كه كشت پسته به دليل اهميت اقتصادي بالا و گندم و جو به دليل استراتژيك بودن اين محصولات ادامه يابد يا به طور خاص، بايد سطح زير كشت پسته با 49درصد كاهش به 250هكتار و سطح زير كشت جو با 41درصد كاهش به 200هكتار و سطح زير كشت گندم با 90 درصد افزايش به 250 هكتار برسد. همچنين به جاي ارزن، يونجه و پنبه كه براي توليد، نيازمند مصرف آب مجازي زيادي هستند، از محصولات پيشنهادي جديدي همچون انار، ذرت علوفه‌اي و سورگوم استفاده شود.