شناسايي و تحليل راهكارهاي مديريت ريسك خشكسالي در شهرستان اسفراين

Recognized and analysis methods of drought risk management in Esfarayen, Iran

در دنياي امروز پديده خشكي و خشكسالي بلاي بدون پيشگيري است و انسان با تمام پيشرفت‌هاي علمي و فني هنوز نتوانسته زمان و محل وقوع خشكسالي‌هاي شديد را پيش‌بيني و رفتار آن را به نظم بكشاند. به‌ دليل موقعيت جغرافيايي و شرايط اقليمي در بسياري از نقاط ايران خشكسالي يك تهديد حتمي و اجتناب‌ناپذير مي‌باشد. بنابراين كشورهاي جهان به ويژه كشورهايي كه با محيط حساس و ناپايدار و امكانات اقتصادي و تكنولوژيكي ضعيف، درصدد دستيابي به توسعه پايدار و حتي حفظ وضعيت موجود مي‌باشند، بدون ترديد بايد در مديريت و برنامه‌ريزي به خشكسالي به عنوان يك عارضه و خطر چند بعدي و خودگستر جدي توجه خاصي معطوف و مبذول داشته باشند. بر اين اساس هدف اين تحقيق تحليل و شناخت راهكارهاي مديريت ريسك خشكسالي مي‌باشد. اين تحقيق از نوع توصيفي- پيمايشي مي‌باشد. جامعه آماري تحقيق را كشاورزان گندم‌كار شهرستان اسفراين(4740 نفر) و كارشناسان جهاد كشاورزي شهرستان اسفراين(39 نفر) تشكيل مي‌دهند. نمونه‌گيري از جامعه آماري كشاورزان به صورت طبقه‌اي تصادفي و با استفاده از فرمول كوكران (228نفر) برآورد شد و از جامعه آماري كارشناسان سرشماري صورت گرفت. براي جمع‌آوري اطلاعات ميداني از پرسشنامه استفاده شد و روايي محتواي پرسشنامه با كسب نظرات متخصصان و اساتيد ترويج و آموزش كشاورزي مورد بررسي قرار گرفت. ضريب اعتبار پرسشنامه با استفاده از نرم‌افزار Spss 0/78 به دست آمد. نتايج تحليل عاملي ميزان استفاده از راهكارهاي مديريت ريسك خشكسالي از سوي كشاورزان نشان داد كه چهار عامل زراعي، مديريت آب و آبياري، مديريتي-ريسك كاهنده و آموزشي- ترويجي 62/32 درصد ميزان استفاده از راهكارها را تبيين مي‌كند. همچنين نتايج حاصل از تحليل عاملي ميزان موثر بودن راهكارهاي مديريت ريسك خشكسالي از ديدگاه كارشناسان نشان داد كه چهار عامل زراعي- آموزشي، آموزشي- ترويجي، فني- تكنيكي 67/23 درصد ميزان موثر بودن راهكارها را تبيين مي‌كند.