پديدار شناسي سه آيين پير شاليار، بوكه بارانه و بيل دانه در منطقه هورامان

Phenomenological study of the three religions of Pir Shaliar, Bokeh Baraneh and Bill Daneh in Hawraman region

اورامان يا هورامان يكي از مراكز مهم فرهنگي و تمدني ايران زمين و منابع بازتوليد رسوم و آيين هاي كهن باستان مي باشد،كه نقش قوم اصيل كرد اين منطقه در پديد آوري اين آيين ها مبرز و برجسته بوده است. اين آيين ها و مراسمها علاوه بر در برداشتن جنبه هاي اجتماعي، مذهبي و اقتصادي، در اسطوره ها و باورهاي كهن ريشه دارد. پژوهش حاضر به شيوه پديدار شناسي و روش توصيفي- تحليلي مي كوشد سه آيين پير شاليار، بوكه بارانه و بيل دانه در منطقه اورامان را مورد بازكاوي قرار دهد. نتايج تحقيق حاكي از آن است كه پديدار شدن سه آيين فوق، ريشه در ازمنه ايران باستان داشته و در طي زمان دچار تغييرات متنوعي شده اند. از جمله اينكه برگزاري جشن پير شاليار در ماه بهمن و بر افروختن آتش ، قرباني كردن، مقابله با سرما و سردي به عنوان نماد اهريمن و آمادگي براي سرسبزي و بهار به عنوان سمبل اهورا و تأكيد بر اهميت پيري و پير بودن به عنوان بالاترين درجه مهرپرستي و شفابخشي به عنوان يكي از رموز دست يابي به نظام معرفت و دانايي در اديان مهري و زرتشتي در قالب اشاره به داناي رمزگو ، از ديرپايگي و قدمت كهن اين جشن و شخصيت تاريخي حكايت مي كند. آيين و مراسم بوكه وارانه يا عروسي باران نيز در واقع آرزو و تمناي باران در ايام خشكسالي است كه مبارزه تيشتر به عنوان ايزد و ستاره باران در فرهنگي زرتشتي با ديو خشكسالي را ياد آور مي شود كه اغلب در تير و آبان ماه برگزار مي شود. نقش زنان و دختران در اين آيين نيز مرتبط با آناهيتا و هدايا و قربانيهايي كه تقديم مي شود، جملگي شارح سنت آييني و مذهبي است كه ريشه در اساطير دارد. رسم و سنت بيل دانه نيز به دليل وجود عناصر چهارگانه و مقدسي كه از روزگار كهن تا كنون مقدس بوده اند ، نماد و سمبل روستانشينان و به خصوص طبقه كشاورز و توليد كننده است. زيرا كه باروري و فراواني از خصايص طبقه كشاورز است