شباهت ها و تفاوت هاي زبانشناختي دو گونه زبان كردي در هورامان: جافي - هورامي

The Linguistic Similarities and Differences between two varieties of Kurdish Language in Hawraman: Jafi-Hawrami

بيشتر مردم منطقه­ي هورامان در استان كرمانشاە داراي دو گونه­ي زباني جافي متعلق به گويش مركزي و هورامي در گويش گوران زبان كوردي هستند. هورامي بيشتر در شهرستان پاوە و جافي هم غالبا در شهرستانهاي جوانرود، روانسر و ثلاث صحبت مي­شود. اين پژوهش به­منظور توصيف و بررسي برخي شباهت­ها و تفاوت­هاي زبانشناختي شامل واجي، ساختواژي، واژي، نحوي و معنايي هر دو گونه و ميزان فهم متقابل بين سخنوران اين دو گونه از دو گويش متفاوت زبان كُوردي انجام­ مي­گردد. از نظر واجشناسي، سخنوران هر دو گونه از 34 واج عمدە زبان كُوردي شامل 27 همخوان و 7 واكه استفادە مي­كنند؛ با اينحال، هورامي از يك همخوان (ð) و يك واكه­ (ɯ) بيشتر و جافي هم از يك همخوان (ᵑ) اضافه در برخي موقعيت­هاي بهرە مي­گيرند. هردو هم از يك ساخت هجاي مشابه برخوردارند. بين ترتيب و ساختار تركيب وصفي و اسمي اين دو شباهت وجود دارد؛ درحاليكه، صورت نقش­نماي اضافه بين دو اسم در تركيب اسمي ملكي و نشان اسم مصدرساز در آنها متفاوت است. از لحاظ نحوي هم ترتيب اصلي كلمات با توجه جملات حاوي افعال دومفعولي آنها شبيه به هم است؛ هرچندكه از لحاظ مطابقت يعني شخص، شمار و جنسيت (تنها در هورامي) از شناسه­هاي متمايزي استفاده مي­كنند. همچنين حالت­نماهاي مفعولي، غيرفاعلي، ملكي (تنها در هورامي) و مكاني هنوز هم بر روي گروه­هاي اسمي دو گويش داراي تظاهر آوايي متفاوتي هستند. شباهت صوري و مفهومي بين بيش از نيمي از 100 واژە­ي پايه­ي فهرست سوادش (1971) در ميان هورامي و جافي هم مشاهدە مي­شود. عليرغم تفاوت­ها، فهم متقابل در مرز زباني اين دو گونه وجود دارد؛ بااين وجود، تمايل اكثر سخنوران هورامي در استفادە از جافي، فهم متقابل هورامي به وسيله جافها را در نواحي دورتر از مرز زباني آنها كاهش مي­دهد