بررسي بينامتني داستاني از مرزبان نامه و افسانه اي از هفت پيكر

پژوهش حاضر بررسي « افسانه ي خير و شر» از منظومه ي هفت پيكر اثرحكيم نظامي و «داستان شهريار بابل با شهريارزاده» از مرزبان نامه براساس نظريه‌ي بينامتنيت است .با توجه به اينكه مرزبان‌نامه در قرن چهارم تأليف شده است و هفت‌پيكر در قرن ششم به نظم درآمده است و با توجه به شباهت هاي دو داستان ،در نگاه اول به نظر مي رسد كه حكيم نظامي از مرزبان نامه اخذ كرده باشد ولي در طول پژوهش كه به روش كتابخانه‌اي صورت گرفته است، اين نتيجه حاصل شد كه بعيد است نظامي از مرزبان‌نامه وام گرفته باشد، زيرا مرزبان‌نامه در اوايل قرن هفتم از گويش طبري به زبان فارسي دري ترجمه‌شده و نظامي در آخر قرن ششم از دنيا رفت؛ ولي احتمال اينكه سعدالدين وراويني از هفت‌پيكر اخذ كرده باشد، بيشتر است.در بخشي از پژوهش نظريه ي بينامتنيت با استفاده از آثارد نظريه‌پردازان مورد بررسي قرار گرفت ؛در بخشي ديگر به شباهت‌ها و تفاوت‌هاي دو داستان پرداخته شد؛مشخص شد اشتراكات دو داستان بيشتراست . فارغ از خاستگاه قصه ها، مضمون هردو ،جدال خير و شر، عدالت و ستم و انسان و شيطان است. در اين جدال، عدالت و انسان، فاتحانند. در مرزبان‌نامه اين فتح به‌واسطه‌ي نابودي ظالم صورت گرفته است، ولي در هفت‌پيكر اين پيروزي به دنبال صبر و قدرشناسي و زندگي بخشي حاصل شد. داستان« شهريار و شهريارزاده» و افسانه‌ي« خير و شر»، نمايانگر دغدغه‌ي انسان در همه‌ي اعصار براي رهايي از ظلم و ستم و رسيدن به رواني آرام ، جهاني زيبا و زيستي آگاهانه و لذت‌بخش است. در هر دوي اين متن‌ها، زنان رهايي‌بخش و آگاهي‌دهنده هستند. همچنين درخت نماد مهمي است كه در اين نوشتار به آن پرداخته شد.