بررسي تطبيقي محبت و عشق از منظر ابوالقاسم قشيري و عين القضات همداني

«عشق» يكي از بنياني ترين و اصلي ترين مسائل در عرفان و ادبيات عرفاني است. بحث در رابطه با آن، نظرات و اعتقادات متفاوت و گاه متضادي را در پي داشته است. اين جستار، پژوهشي تحليلي- تطبيقي ميان مضامين عشق در دستگاه فكري دو تن از بزرگان عارف ايران، يعني ابوالقاسم قشيري و عين القضات همداني است و سعي دارد ضمن تعريف عشق، به ديدگاه هاي اين دو عارف بزرگ در اين زمينه بپردازد و تشابه و تفاوت ديدگاهشان را مورد بررسي و تفحص قرار دهد. يافته هاي پژوهش حاكي از آن است كه در نظام فكري اين دو عارف بزرگ، تنها با عشق مي توان به حقيقت اشياء و حقيقت زندگي دست يافت و براي رسيدن به سعادت و كمال بايد عاشق خداوند شد؛ اين عشق بايد به گونه اي باشد كه همه ي امور ديگر را تحت شعاع خود قرار دهد. از نقاط ناهمسان در نظام انديشگاني اين دو عارف درباب عشق نيز مي توان به اين موارد اشاره كرد: ابوالقاسم قشيري از واژه محبت به جاي عشق استفاده مي كند، درحاليكه عين القضات مستقيماً كلمه عشق را بيان مي كند؛ زبان عين القضات شاعرانه است درحاليكه زبان قشيري، تعليمي و اندرزگونه است.