بررسي تقدّس نمادهاي شير و مار در تذكرة‌الاوليا و هزار حكايت صوفيان (براساس نظريۀ كهن الگوي يونگ)

كهن الگوها مضامين مشتركي هستند كه به طور ناخودآگاه در حافظۀ جمعي مردم يك كشور و حتي مردم جهان حضور دارند. از آنجايي كه عرفان نگاه متفاوتي نسبت به جهان دارد، نويسندۀ متن عرفاني براي بيان تجارب خود، از زباني خاص و به خصوص نمادها و رمزهايي ويژه استفاده مي كند. بنابراين مخاطب نيز براي درك اين مفاهيم، بايد به تحليل اين رمزپردازي ها بپردازد. نگارندگان در اين پژوهش، دو نماد شير و مار را كه از پركاربردترين و پيچيده ترين نمادهاي جانوري هستند، در دو متن عرفاني تذكرة‌الاوليا و هزار حكايت صوفيان بر اساس نظريۀ كهن الگوي يونگ با روش توصيفي- تطبيقي بررسي كرده‌اند. شير در باورها و اساطير ملل، جايگاه خاصي دارد و در نگاه كهن الگويي به طور عام و منظومة عرفاني به طور خاص، به عنوان سمبل آتش، پارسايي، پرتو خورشيد، پيروزي، دلاوري، روح زندگي، درندگي، سلطنت، شجاعت، عقل، غرور، قدرت، قدرت الهي، قدرت نفس، مراقبت و مواظبت شناخته شده است. مار نيز در اسطوره و عرفان و آركي‌تايپ‌ها سرچشمۀ حيات و تخيّل، نماد اصلي زمين، موجودي مافوق انسان و طبيعت، نگهبان مردگان، رمز هوشياري، هاتف غيبي، نحوست و شومي و همچنين رمز شب و تاريكي و درمان بخشي تلقّي شده است. براساس يافته هاي اين تحقيق، اين دو نماد، داراي چهره اي دوگانه هستند؛ اما در آثار مورد نظر، بيشتر بر جنبۀ مثبت آنها تأكيد شده است. در پايان بحث نتايج به صورت جدول و نمودار ارائه شده است.