تعامل و تقابل «خود» و «ديگري» در رمان‌هاي معاصر افغانستان

مهاجرت پديده‌اي تاريخي است كه در دورهاي گوناگون در ميان اقوام بشر وجود داشته است و يكي از دلايل آن، گريختن از وضعيت بد، براي رسيدن به وضعيت بهتر بوده است. در هر مهاجرتي، ميان فرد مهاجر و جامعه مهاجرپذير، رابطه‌اي تقابلي تحت عنوان «خود» و «ديگري» شكل مي‌گيرد و اين رابطه با توجه به نوع آن، اثرات گوناگوني در زندگي فردي و اجتماعي مهاجران باقي مي‌گذارد. تحقيق حاضر به روش تحليلي كيفي، رمان‌هاي «سفر خروج» اثر محمدآصف سلطان‌زاده و «پايان روز» اثر محمدحسين محمدي را با هدف واكاوي روابط مهاجران افغانستاني در كشور ميزبان بررسي كرده است. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهند كه در اين رمان‌ها موضوع «خود» و «ديگري» در روابط مهاجران افغانستاني و ايراني‌ها پررنگ است. مهاجر افغانستاني از منظر فرد ايراني فاقد هر نوع حق شهروندي و عقب‌مانده به شمار مي‌آيد است و تعامل و گفت‌وگوي چنداني ميان خودي و ديگري شكل نمي‌گيرد. با توجه به اين رمان‌ها چون مهاجران افغانستاني، بيش‌تر فرصت‌هاي شغلي طبقه فرودست و كارگر جامعة ميزبان را عهده‌دار مي‌شوند و مزد كم‌تري مي‌گيرند، مورد توجه صاحبان كسب و كار و فرادستان جامعه هستند و همين مسئله پديدآورندة روابط تقابلي بين مهاجران و طبقة كارگر جامعة ايران شده است.