زيبايي شناسي در نظام دوبُني ايرانِ كهن

هر چند كه زيباشناسي علم كاملاً تازه ايست كه بين قرن هفدهم و هيجدهم پيدا شده و در دو قرن گذشته تقويت يافته است؛ ولي همۀ اينها مرهون انديشمنداني است كه در قرن-هاي قبل مي زيسته اند و بستر چنين ارزيابي را فراهم كرده اند. در ايران باستان نيز، به مانندِ بسياري از مللِ ديگر، معيارهايي براي زيبايي درنظر گرفته مي شده است كه پيوندي تمام با ايدئولوژي ديني آن عصر دارد. در حقيقت، زيبايي‌شناسي و ملاك‌هاي وابسته به آن، در بيشتر نظام‌هاي ديني، وابستگي مستقيم با آموزه‌هاي ديني دارد و اين امر، در نظام ديني زرتشتي نيز كه نظامي دوبني است، مستثني نيست. از آنجا كه در ايران پيش از اسلام (بالاخص در حكومت ساسانيان) آيين زرتشت، نظامي ديني ـ حكومتي به شمار مي‌آمد، معيارهاي زيبايي‌شناختي ايران باستان، معلول عقايد زرتشتي -كه بواسطة شاهان آن عهد رواج و گسترش يافته بود- به شمار مي‌آمد. در اين مقاله سعي شده است پس از بررسي نظام ارزشي دوبنيِ ايران باستان، به ملاكهاي زيبايي در آن عصر پرداخته شود.