نقد فرماليستي شعرهاي معاصر «كويري» و «امتداد» محمدرضا روزبه

يكي از مهم‌ترين مسائلي كه همواره موردتوجه نظريه‌پردازان ادبيات بوده است، توجه به اصل موجوديت و حيات آثار ادبي از آغاز پيدايش اولين نظريه‌هاي شكل‌يافته دربارۀ بررسي جهان اين آثار بوده است. فرماليست‌ها اثر ادبي را جدا از شخصيت، روحيات و اعتقادات نويسندۀ آن و صرفاً به‌عنوان يك مسئلۀ زباني بررسي مي‌كنند. در باور فرماليست‌ها هر اثر ادبي يك صورت (فرم) خاص است. بنابراين آنان هرچند در آراي خود و تكيۀ صرف به اثر ادبي بدون توجه به زندگي شاعر و تاريخ و ... افراط كرده‌اند اما بدون ترديد هم در حوزۀ نظريه و هم در حوزۀ كاربرد، دستمايه‌هاي درخشاني براي منتقدان معاصر به‌وجود آورده‌اند. چراكه ازنظر آنان دنياي ادبيات از دنياي حقيقي كاملاً جداست و نبايد از يك اثر ادبي انتظار داشت معلومات علمي، تاريخي و ... داشت. بنابراين شاهكارهاي شاخص ادبي، بيشتر به‌دليل برتري‌هاي آشكار زباني، نحوي و هنري خود، سزاوار نقد و بررسي هستند. در اين ميان شعر معاصر در به‌كارگيري مناسبات دستوري، صدا، لحن، مكان و زمان، وضعيت افعال، چگونگي روايت ازمنظر راوي، تصاوير، ازقبيل استعاره‌، اسطوره، همانندانگاري، نماد و ... آزادانه‌تر از شعر كلاسيك عمل كرده است. محمدرضا روزبه يكي از شاعران معاصر است كه اين مضامين را زبردستي تمام در شعر خود به‌كار گرفته است. در اين پژوهش، شعر روزبه ازنظر ساختار بررسي شده است و بخشي از قواعدي كه در نظريۀ فرماليست، مدنظر است بررسي شده است.